De cholesterolmythe

Ik vertel je een verhaaltje …

Je komt bij de dokter voor een of andere klacht of gewoon voor een controle onderzoek. De dokter neemt wat bloed en laat standaard ook je cholesterol bepalen. Na een paar dagen kom jij bij de dokter terug, en die kan je aan de hand van je bloedwaarden vertellen wat er je scheelt, of misschien zegt hij of zij wel dat alles oké is. Alleen … je cholesterol is wat aan de hoge kant. Misschien goochelt hij of zij nog wat met de termen goede cholesterol (HDL) en slechte cholesterol (LDL), maar het resultaat van de consultatie blijft dezelfde. Jij gaat naar buiten met een voorschrift voor een cholesterol verlagend medicijn.

Herkenbaar?

In onze huidige Westerse wereld slikken ongelooflijk veel mensen cholesterol verlagende medicijnen. Artsen schrijven die heel makkelijk voor. Ze moeten wel, het behoort tot hun protocol. Jammer genoeg is dat voor de gezondheid geen goede zaak. Wij worden onnodig bang gemaakt voor een te hoge cholesterol, terwijl er ondertussen andere kwalen ontstaan door een gebrek aan cholesterol.

Cholesterol is levensnoodzakelijk

Cholesterol is een vetstof die van levensbelang is. Bij een gebrek aan cholesterol lopen allerlei mechanismen in het lichaam fout, en daar komen dan weer allerlei ziekten uit voort. Ieder van ons, van jong tot oud, heeft cholesterol nodig;

  • Als onderdeel van goed functionerende celmembranen. Ons lichaam bestaat uit heel veel cellen, en elk van die cellen heeft een membraan. Het membraan zorgt ervoor dat voedende stoffen de cel binnen kunnen en toxische stoffen de cel kunnen verlaten. Functioneert een celmembraan niet goed, dan raakt de cel enerzijds ondervoed en anderzijds vergiftigd.
  • Voor de aanmaak van verschillende hormonen, onder andere geslachtshormonen. Bij een gebrek aan cholesterol gaat de vruchtbaarheid van zowel man als vrouw sterk achteruit.
  • Voor de aanmaak van vitamine D. Vitamine D wordt onder invloed van de zon uit cholesterol aangemaakt en is belangrijk voor sterke botten, voor een goed werkende immuniteit en voor nog zoveel dingen meer in ons lichaam.
  • Voor de aanmaak van galvloeistof, en dus voor een betere vertering van de vetten die je eet.
  • Als bestanddeel van hersenen en zenuwen. Gezonde hersenen bevatten zo’n 10 tot 20% cholesterol. Bij een gebrek aan cholesterol in de hersenen en de zenuwen komt het tot degeneratieve ziektes zoals dementie.

Cholesterol is zo belangrijk voor het menselijk lichaam dat, in de mate dat we cholesterol in de voeding vermijden, onze lever zelf meer cholesterol aanmaakt. Het is in normale omstandigheden al zo dat slechts 20% van de cholesterol in ons lichaam via de voeding binnenkomt. De rest wordt sowieso in de lever aangemaakt.

Wist je trouwens dat moedermelk een zeer hoog gehalte aan cholesterol bevat omdat een baby zonder die cholesterol helemaal niet gezond kan opgroeien? Kinderen die van bij de geboorte zelf geen cholesterol kunnen aanmaken, zijn zwaar gehandicapt. Ze ontwikkelen zich niet zoals het hoort en sterven vaak vroegtijdig.

Hoe werd cholesterol de boosdoener?

Bij hart- en vaatziekten stelt men vast dat de slagaders vaak in grote mate dichtgeslibd zijn met plaques. Deze plaques bestaan uit een mengeling van cholesterol en calcium. Daarom spreken we in de volksmond van ‘aderverkalking’, wat in feite een foute naam is, want in wezen gaat het om ‘slagaderverkalking’.

Hoe ontstaan deze plaques?

  • De binnenwand van gezonde bloedvaten bestaat uit een laagje cellen en uit bindweefsel, die het bloed in de bloedbaan houden.
  • Door chronische ontstekingen ontstaan in die binnenwand kleine scheurtjes.
  • Het lichaam is erop voorzien om die scheurtjes heel vlug te herstellen. Mocht dat niet het geval zijn, dan zouden wij al vlug sterven aan inwendige bloedingen. Het lichaam gebruikt hiervoor LDL-cholesterol. Jawel, ook hier is cholesterol dus van levensbelang.
  • Na verloop van tijd proberen onze witte bloedcellen de cholesterol op te ruimen. Dat lukt echter vaak niet helemaal. De witte bloedcellen vormen, samen met de cholesterol, schuimcellen.
  • Vervolgens zet de overtollige calcium in ons bloed zich vast in deze schuimcellen. Hier ontstaan de typische cholesterol-calcium plaques die de slagaders doen dichtslibben.

Uit heel dit proces heeft men cholesterol aangewezen als de schuldige. Dat is een beetje alsof je de brandweermannen van de brand beschuldigt. Brandweermannen zijn immers ook bij elke brand aanwezig. Dan moeten zij toch wel de schuldigen zijn, is het niet?

Op zoek naar de echte schuldigen

Als we de echte schuldigen van hart- en vaatziekten willen vinden, dan moeten we ontdekken hoe het komt dat er scheurtjes ontstaan in de binnenwand van onze slagaders. Immers, als er geen scheurtjes zouden zijn, dan zou de cholesterol niks moeten herstellen en dan zouden er ook geen plaques ontstaan. Onze werkelijke zoektocht is dus die naar factoren die de bloedvaten beschadigen. Ik noem er enkele op:

  • Een hoge bloeddruk. Hoe meer druk er gezet wordt, hoe makkelijker de slagaders van binnenuit beschadigd kunnen raken.
  • Chronische ontsteking van de bloedvaten door een gebrek aan antioxidanten. We eten te weinig groenten en fruit, waarin deze antioxidanten volop aanwezig zijn. Tegelijk eten we verarmde voeding vol nutriëntenrovers, zoals suiker, witmeelproducten, transvetten, alcohol, medicijnen, … Hierdoor krijgen vrije radicalen veel meer kans om de vaatwanden aan te tasten.
  • Overgewicht en ouderdomsdiabetes. Een verhoogde bloedsuikerspiegel zorgt voor ontsteking en beschadiging van de bloedvaten.
  • Stress verhoogt de bloeddruk en de bloedsuikerspiegel, ons lichaam maakt zich immers paraat om te vechten of te vluchten. Wij echter kennen meestal een vorm van stress waarbij deze fysieke reactie onnodig of soms zelfs ongepast is. De verhoogde bloeddruk en de verhoogde bloedsuikerspiegel zorgen in dat geval voor ontstekingsprocessen in het lichaam.
  • Roken doet meer vrije radicalen ontstaan. In combinatie met de pil is roken nog schadelijker.
  • Vreemde stoffen in ons milieu, zoals PCB’s, dioxines en dieselpartikeltjes, additieven in de voeding, het gebruik van herbiciden en pesticiden in de landbouw, blootstelling aan straling, …
  • Een gebrek aan vitamine B6, B9 (foliumzuur, soms ook B11 genoemd) en b12, waardoor een overmaat aan homocysteïne ontstaat, en dat is een werkelijk schadelijke stof.
  • Een teveel aan omega 6 vetzuren die ontsteking bevorderen en een tekort aan omega 3 vetzuren die ontsteking remmen.
  • LDL-cholesterol die onder invloed van vrije radicalen omgezet wordt in oxycholesterol. Deze geoxideerde vorm van cholesterol is voor het lichaam, in tegenstelling tot andere vormen van cholesterol, wel schadelijk. Oxycholesterol vind je in de voeding o.a. in kant en klare maaltijden, in voorverpakte geraspte kaas, in melk- en eipoeder. Je vindt ze niet in verse en volwaardige voeding.

Al deze dingen worden in de klassieke Westerse geneeskunde niet of te weinig aangepakt. Er wordt te weinig naar de oorzaak van hart- en vaatziekten gezocht. Gemakshalve (… en wellicht ook uit winstbejag …) wordt alleen de cholesterol aangepakt. Was een 30-tal jaar geleden een cholesterol van 250 nog normaal, dan ligt de norm nu op 190, en men zou dit getal het liefst nog lager willen krijgen. Dit maakt een groot deel van de Westerse bevolking tot chronische medicijngebruikers.

Statines, cholesterolverlagende medicijnen met zware bijwerkingen

Statines zijn chemische stoffen die de aanmaak van cholesterol door de lever afremmen. Ze doen dat door het enzym HMG-CoA reductase te blokkeren, waardoor er minder makkelijk cholesterol gevormd kan worden.

Ik gaf hierboven al aan hoe belangrijk cholesterol wel is voor een gezond functioneren van je lichaam. Door het kunstmatig verminderen van de cholesterol, komen een aantal processen in het lichaam in gevaar:

  • Er wordt minder gal aangemaakt, waardoor de vetten uit je voeding moeilijker verteren. Daardoor worden ook minder essentiële vetzuren zoals omega 3 vetzuren opgenomen. Daardoor ontstaan klachten zoals zenuwstoornissen, depressiviteit, geheugenstoornissen, concentratie- en slaapstoornissen en dementie.
  • Er ontstaat een tekort aan vitamine D, wat tot osteoporose kan leiden.
  • Er worden minder geslachtshormonen aangemaakt, en dat leidt tot onvruchtbaarheid, erectiestoornissen en afname van de zin in seks.

Maar er is meer. Statines verminderen niet alleen de aanmaak van cholesterol, ze verminderen ook de aanmaak van co-enzym Q10. Hierdoor raken vooral de spieren verzwakt. Vaak is er sprake van spierpijnen of spierkrampen en kunnen spiercellen zelfs massaal afsterven. Als je nu weet dat ook het hart een spier is, dan besef je hoe gevaarlijk dit is. Nee, je zult dan wellicht niet sterven aan het dichtslibben van je slagaders, maar misschien wel aan het afsterven van je hartspier. Moet je van de dokter statines nemen (en durf je het niet aan met de tips die ik je hieronder ook nog meegeef), vraag dan tenminste ook een goed co-enzym Q10 supplement.

Statines belasten door hun werking ook de lever in sterke mate. Vaak zijn ze mee verantwoordelijk voor leveraantasting of zelfs hepatitis. Let dus zeker op met statines als je al last hebt van je lever.

Goede alternatieven om je bloedvaten gezond te houden

Eerst en vooral raad ik je een natuurlijke voeding aan die bestaat uit volwaardige producten: groenten en fruit, volle granen, gezonde vetten zoals koudgeperst en ongeraffineerde olijfolie, voldoende omega 3 vetzuren (uit koudgeperste lijnzaalolie die je onverwarmd gebruikt), uit walnoten, pompoenpitten en groene groenten, uit vette vis), voldoende vitamine B6, B9 (foliumzuur) en B12.

Vervolgens kan ik je twee voedingssupplementen aanraden:

Het eerste is gefermenteerde rode rijst, liefst in een vorm waar co-enzym Q10 aan toegevoegd is. Gefermenteerde rode rijst doet op een natuurlijke manier (en dus zonder heel wat van de schadelijke nevenwerkingen) wat cholesterol verlagende medicijnen ook doen. Het verlaagt je cholesterol. Zelf vind ik dit echter niet de beste keuze naar hart- en vaatziekten toe. Je pakt er immers weer alleen maar de cholesterol mee aan. Ik hoop dat je ondertussen ook voldoende beseft hoe nodig cholesterol in je lichaam wel is.

Vandaar dat ik je liever een ander supplement aanraad: gefermenteerde knoflook. Dat knoflook goed is voor de gezondheid, is al lang geweten. Maar knoflook heeft ook een paar minder goede bijwerkingen, zeker als je het in grote hoeveelheden zou gaan eten. Gefermenteerde knoflook daarentegen behoudt en versterkt de goede werkingen van knoflook en vermijdt de negatieve kanten ervan. Als het gaat om hart- en vaatziekten heeft gefermenteerde knoflook de volgende goede eigenschappen:

  • Als je cholesterol te hoog is, doet gefermenteerde knoflook die dalen en ze verbetert zelfs de verhouding tussen de goede cholesterol (HDL-cholesterol) en de slechte cholesterol (LDL-cholesterol). Ze vermijdt vooral de omzetting van LDL-cholesterol in oxycholesterol en dat is een heel goede zaak.
  • Gefermenteerde knoflook zorgt bij verhoogde bloeddruk voor een duidelijke daling.
  • Gefermenteerde knoflook werkt als een natuurlijke bloedverdunner. Het doet dat niet zoals bloed verdunnende medicijnen, door de stolbaarheid te verminderen, maar wel door het verkleven van de bloedplaatjes te vermijden. Je bloed stolt dus nog zoals voorheen, maar er ontstaan minder bloedklonters in je bloedvaten doordat de bloedplaatjes niet meer aan elkaar of aan de bloedvatwand gaan kleven.
  • Het gehalte aan homocysteïne, een werkelijke bedreiging voor het ontwikkelen van hart- en vaatziekten, daalt onder invloed van gefermenteerde knoflook.

Als ik je dus, bij een verhoogde kans op hart- en vaatziekten, één natuurlijk supplement mag aanraden, dan is het wel gefermenteerde knoflook. Als ik je er daarbij een tweede mag aanraden, dan zijn het omega 3 vetzuren. De combinatie van deze beide is een ware weldaad voor hart en bloedvaten.

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in.

Ik wens je een goede gezondheid

Bij elke jaarovergang wensen mensen elkaar ‘het beste’ toe.

Enne, een goede gezondheid staat vaak voorin in dat lijstje van ‘het beste’, is het niet? Want met een goede gezondheid kun je je leven in handen nemen. Je kunt de dingen doen die je graag wilt doen. Je kunt het beste van jezelf geven in een relatie, in een job, in een vriendschap, in een hobby. Met een goede gezondheid kun je verwerven wat je nodig hebt om van te leven, en zelfs meer dan dat. Met een goede gezondheid kun je delen van de overvloed die jou ten deel valt.

Een goede gezondheid is een kostbare schat. Niet voor niets wordt onderstaande spreuk wel eens geciteerd:

Een gezonde mens heeft wel duizend dromen.
Een zieke mens maar één: weer gezond worden!

Wel, zon goede gezondheid wens ook ik je toe. En als Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg draag ik graag mijn steentje bij opdat jij die goede gezondheid zou kunnen behouden of opnieuw verwerven.

Gezondheid, niet alleen een kwestie van het fysieke lichaam

Als we denken aan ziekte of gezondheid, dan denken velen wellicht in de eerste plaats aan het fysieke lichaam. Het fysieke lichaam speelt inderdaad een niet onbelangrijke rol in onze gezondheid. Je hoeft maar pijn te hebben aan één enkele tand of alleen maar aan je linker kleine teentje, en je beseft hoe zelfs al het kleinste mankement je hele gevoel van welzijn overhoop haalt. Het is dan alsof jij alleen nog bestaat uit die ene tand of uit dat ene kleine teentje. Zo sterk vraagt dat fysieke mankement heel jouw aandacht.

En toch is ons lichaam meer dan alleen maar het fysieke deel ervan. Je zou een onderverdeling kunnen maken van een aantal lagen binnen de mens, een aantal niveau’s:

  • Het fysieke niveau
  • Het emotionele niveau
  • Het mentale niveau
  • Het spirituele niveau

Deze vier niveaus kunnen niet van elkaar gescheiden worden, samen vormen de de éne mens die jij bent. Dat betekent ook dat de verschillende niveaus elk een eigen invloed hebben op jou en op je gezondheid.

Het fysieke niveau

Ons fysieke lichaam is opgebouwd uit een aantal orgaanstelsels. Elk van die orgaanstelsels heeft zijn eigen functie: de huid, de slijmvliezen, de spieren, botten en pezen, het urinaire stelsel, het ademhalingsstelsel, het spijsverteringsstelsel, het endocriene systeem met al zijn hormonen, het hart en de bloedvaten, de hersenen en het zenuwstelsel. Aan elk van deze stelsels kan wat mankeren, en dat heeft zijn invloed op het hele lichaam. Wel is het zo dat er een zekere hiërarchie bestaat. Een beschadiging van de huid of van de slijmvliezen is veel minder ernstig dan een beschadiging van het hart of van de hersenen.

Het emotionele niveau

Op het emotionele niveau maken we makkelijk onderscheid tussen positieve emoties zoals liefde, rust, blijheid, zelfvertrouwen, … en negatieve emoties zoals haat, onverschilligheid, prikkelbaarheid, angst, zwaarmoedigheid, … Positieve emoties maken een mens gelukkig. Ze geven het gevoel verbonden te zijn, één met de rest van de schepping. Negatieve emoties maken een mens ongelukkig. Ze geven het gevoel geïsoleerd te zijn, afgescheiden van de rest van de schepping.

Echter, niet het hebben van negatieve emoties maakt de mens ziek. Het is normaal en zelfs goed dat de mens bij tegenslagen pijn, verdriet, woede, angst, … voelt. Ziekte op emotioneel vlak ontstaat pas als negatieve emoties zich vastzetten, als ze te lang aanwezig blijven of te intens zijn. Dan kunnen ze zelfs ziektes op het fysieke niveau teweeg brengen. Anderzijds kunnen fysieke klachten veel lichter om dragen zijn, als positieve emoties heel sterk zijn, zoals wanneer je vlinders in de buik hebt omdat je verliefd bent.

Het mentale niveau

Het mentale niveau is het niveau van het denken, maar ook van de creativiteit, de communicatie met anderen, het plannen en uitbouwen van je leven, … Gezondheid op mentaal niveau vraagt de gelijktijdige aanwezigheid van helderheid, rationaliteit en creativiteit. Het mentale niveau is belangrijker dan het emotionele en fysieke niveau. Met een verminkt lichaam, het verlies van ledematen, gehoor of zicht kan een mens nog steeds gelukkig zijn en zijn creativiteit aanwenden ten dienste van anderen. Denk maar aan Beethoven die, doof geworden, zijn mooiste muziek componeerde. Of aan professor Stephen Hawking, de grote natuurkundige, kosmoloog en wiskundige van onze tijd, gekluisterd aan een rolstoel en alleen in de mogelijkheid via de computer te communiceren. Een mens is dus blijkbaar groter dan alleen zijn fysieke mankementen.

Het spirituele niveau

Boven het fysieke, emotionele en mentale niveau strekt zich het spirituele niveau uit. Ik ga ervan uit dat ieder van ons een bepaalde opdracht heeft in het leven, een doel waar je als het ware van binnenuit voor ‘moet’ gaan. Begrijp me niet verkeerd, hier gaat het niet om een doel dat jij jezelf stelt of een doel dat je ongemerkt van je ouders hebt overgenomen. Wil je jouw opdracht, jouw roeping in het leven ontdekken, ga dan na waar jij enthousiast van wordt. Ga aan de slag met de talenten die je hebt. Voel wat er van binnenuit opborrelt en doe daar iets mee. Dat is de weg waarlangs je op het spirituele niveau de goeie richting uitgaat. En je lichaam – zowel op fysiek, emotioneel als mentaal niveau – zal hierop reageren met gezondheid.

Ziekte, een teken aan de hele mens

Een ziekte kan alleen maar fysiek zijn. Je hebt kou gevat en nu loop je met een snotneus. Gaat makkelijk over, na een week snotteren is het voorbij en al gauw vergeten. Of je bent gevallen, hebt een been gebroken. Een paar weken in het gips, wat oefeningen om je spieren weer op peil te brengen, en het leed is geleden.

Maar er kan meer aan de hand zijn. Fysieke ziekte kan ook een emotionele oorsprong kennen. Verdriet zet zich vast, en je krijgt last van je longen. Kwaadheid zet zich vast en je spijsvertering lijdt eronder. Er ligt je immers iets op de maag of op de lever, er is iets wat je niet verteerd krijgt. Je bent voortdurend bang, bang om te leven, eigenlijk. En je nieren lijden daar onder en laten zich uiteindelijk voelen. Je moet dringend leren loslaten, leren vertrouwen.

Ook negatieve gedachten kunnen zowel je emoties als je fysieke lichaam beïnvloeden. Als ik voortdurend denk mijn bezittingen te moeten beschermen en me dus verplicht voel me te wapenen met bewakingscamera’s en verzekeringen tegen diefstal, dan zal die gedachte mijn emoties beïnvloeden. Ik word als het ware chronisch bang, en op langere termijn wellicht ook chronisch ziek. En als ik vaak negatief denk over mijn buurman of over mijn collega kan dat mijn emoties in de richting van voortdurende kwaadheid sturen. Fysieke klachten zijn in zo’n geval vaak niet veraf.

Nog sterker is het als een mens zijn spirituele weg niet volgt. Als jij alleen maar die succesvolle carrière nastreeft omdat het je in de ogen van de anderen tot een geslaagd iemand maakt, maar je passie ligt elders, dan word je daar vroeg of laat ziek van. Burn-out heet het dan, of overspanning door teveel stress, of midlife crisis. Zo’n situatie creëert dan ook juist de mogelijkheid om stil te vallen, alles op een rijtje te zetten en vanuit die gedwongen bezinning nieuwe keuzes te maken, keuzes die meer passen bij jou als unieke mens.

Ja, ik wens jou een goede gezondheid toe

En als ik je dit wens, dan neem ik daarin mee alles wat ik hierboven schreef. Ik wens je toe dat jij jouw unieke weg in het leven mag gaan. Dat je daardoor vreugde, openheid, ware liefde, geluk mag ervaren. Van daaruit wens ik je positieve gedachten over jezelf, over de mensen om je heen, over de wereld waarin je leeft. Mogen daaruit voortkomen vele positieve emoties en de kracht om door negatieve emoties heen toch weer licht te ontdekken. En tot slot wens ik je toe dat je fysieke lichaam van dit alles de vruchten mag plukken.


Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in.

Een bizarre Kerst- en Nieuwjaarsperiode

Wie kon op 1 januari 2020 denken dat we zo’n bizar jaar tegemoet gingen?!?
Ik alvast niet.

Op 1 januari 2020 hoopte ik op een jaar om mijn ‘GEZONDHEID-WIJZER praktijk’ te kunnen ontplooien: de laatste stages doen om volwaardig als gezondheidsbegeleider aan de slag te kunnen, mijn praktijk bij het bredere publiek bekend maken en het liefst van al ook veel mensen met gezondheidsklachten kunnen helpen, vorming geven over ‘Een nieuwe kijk op gezondheid’, enzovoort. Ik ging er volop voor en ik investeerde heel wat om dit alles mogelijk te kunnen maken … en toen kwam … corona!!!

En dat hele bizarre jaar wordt nu bekroond met een al even bizarre Kerst- en Nieuwjaarsperiode: geen gezellige koopjesperiode, geen groots familiefeest, geen jaarovergang met een groepje vrienden, … Alles wordt teruggeplooid op alleen maar basics.

De geboorte van het licht

Of je het nu vanuit Christelijke perspectief bekijkt of juist niet, eigenlijk vieren wij in deze donkerste periode van het jaar de (weder-)geboorte van het licht. Dat het donker is, dat kunnen we niet ontkennen:

  • Deze donkere dagen kennen maar zo’n acht uur licht, en dus zestien uur duisternis. En als de zon doorbreekt, dan heeft ze nauwelijks kracht. De schaduwen blijven lang, de warmte is nauwelijks voelbaar.
  • De donkere coronadagen bezorgen ons angst. Angst om ziek te worden, angst voor eenzaamheid, angst voor wat nog allemaal komen zal.
  • De lockdown met al zijn geboden en verboden zet ons vast. Je mag je familie en je vrienden niet meer zien, je mag je beroep niet meer uitoefenen, je mag je gezicht niet meer laten zien. Je moet afstand houden, je moet thuisblijven als je nog maar denkt besmet te zijn, je moet je vooral houden aan alle regels die virologen je opleggen.

Ieder van ons kan deze ‘lijst van donkerte’ wellicht makkelijk aanvullen vanuit de eigen ervaringen. Vandaag wil ik je vragen daar ‘ervaringen van licht’ tegenover te stellen. Wist je dat één enkel lichtpuntje de duisternis verdrijft. Een ster maakt de hemel minder donker, een kaars vult je huis met warm licht, een kerstboom vol lichtjes brengt een sfeer van gezelligheid.

Ik zou je willen vragen om zelf op zoek te gaan naar die kleine sporen van licht en die te delen met mensen rondom:

  • Maak in de avond een wandeling of een autorit, op zoek naar mooi verlichte plekjes. Neem er foto’s van en deel die met je vrienden. Misschien vind je hier en daar ook nog een kerststal. Laat je aanspreken door de symboliek ervan.
  • Dim ’s avonds het kunstlicht in huis en ontsteek een kaars. Dat tere licht doet wat met je. Het haalt je naar binnen, het brengt je dichter bij jezelf, tot je dat licht ook in jezelf kunt zien.
  • Focus je niet alleen maar op het negatieve van deze coronabeproeving. Richt je oog op het vele goede dat ook nu gebeurt. Laat je raken door dat goede, en draag er je eigen (kleine) steentje toe bij.
  • Laat de donkerte van de angst voor ziekte je niet verstikken. Heb vertrouwen in het zelfgenezend vermogen van je lichaam en doe wat in je mogelijkheden ligt om dat zelfgenezend vermogen een handje te helpen.
  • Laat een gevoel van eenzaamheid je niet helemaal op jezelf doen terugplooien. Kies ervoor om – binnen veilige marges – toch contact te zoeken met mensen. Maak een praatje met wie je op straat ontmoet, bel wat vaker – misschien wel met iemand van wie je weet dat die er ook alleen voor staat -, schrijf een welgemeend Kerst- en Nieuwjaarskaartje aan je buren.

Dit zijn maar een paar kleine voorbeelden van hoe ook jij kunt kiezen voor het licht. Wedden dat het groeien zal, dat licht, als wij met z’n allen kleine beetjes licht brengen in deze donkere dagen?

De warmte van de eigen kleine kring

Je eigen kleine kring kan dit jaar wel heel erg klein zijn: Jij met je gezin, jij met je partner, jij met je kinderen, jij met je ene knuffelcontact, jij alleen. Geen Kerstviering in de kerkgemeenschap dit jaar, geen glühwein op een kerstmarkt, geen fuif van oud naar nieuw, geen Nieuwjaarsdrink bij het vuurwerk, geen kerstboomverbranding, …

Al die dingen die de feestdagen dat extra tintje geven, zullen er dit jaar niet zijn. Je kunt natuurlijk wel lekker eten, op die dagen, maar doe je dat dan ook vier keer in je eentje op een week tijd? Je kunt ook pakjes kopen, voor jezelf misschien, of voor die ‘verre’ dierbare, met wie je geen contact mag hebben, maar geeft dat je diezelfde voldoening?

Ik pleit ook hier weer voor die andere keuze:

  • Kies ervoor om in deze periode echt aandacht te geven aan de kleine kring waartoe jij behoort. Doe iets bijzonders voor elk van de leden van die kleine kring, iets wat de één graag doet én iets wat de ander graag doet, en doe dat met z’n allen samen.
  • Bereid samen één van de feestmaaltijden, en geniet van het samen kokerellen. Experimenteer met verse voedingsmiddelen.
  • Hang in de Kerstboom zelfgemaakte kleine kaartjes met daarop wensen voor het komende jaar. Je kunt daarbij denken aan wensen voor jezelf, maar je kunt ook denken aan wensen voor de hele wereld. Pluk op één van de komende feestdagen die wensen uit de boom en vertel aan elkaar hoe jullie die wensen een beetje waar zouden kunnen maken.
  • Weet je verbonden met velen om je heen: je familie, je vrienden, je buren … maar ook je voorouders, de gemeenschap waartoe je behoort, mensen van over de hele wereld. Toon die verbondenheid in een woord, in een daad, in een symbool.
  • Maak het stil op één van deze dagen. Ga naar binnen en zie wat er aan verlangen leeft binnen in jou. Verken dat verlangen, ontdek waar het je toe uitnodigt. En zet misschien één enkele stap, een klein begin om dat verlangen handen en voeten te geven.

Ook hier kun je, vanuit jouw eigen situatie, nog heel andere keuzes aan toevoegen. Wat ik je vragen wil is alleen dit: dat je je niet focust op wat allemaal niet kan, maar integendeel juist binnen de opgelegde beperkingen nieuwe mogelijkheden gaat ontdekken. Wedden dat het dan pas echt een bizarre Kerst- en Nieuwjaarsperiode wordt?

Geef je gezondheid een boost door regelmatig te bewegen

Vorige keer schreef ik al over wat je zelf kunt doen om je weerbaarder te maken tegen infectieziektes als het coronavirus. Zelf vind ik het ongelooflijk jammer dat er vanuit onze virologen niet meer aandacht gegeven wordt aan een gezonde levensstijl. Als de meeste mensen die op de Intensive Care terecht komen, mensen zijn met obesitas en met diabetes, zou het dan geen goed idee zijn om juist daar iets aan te doen? Als de meeste mensen die sterven aan de gevolgen van het coronavirus mensen zijn met onderliggend lijden, zou het dan geen goed idee zijn om te zoeken naar een alternatief voor de huidige medische aanpak van onze welvaartsziektes? Want dat pilletje dat jij dagelijks neemt om je bloeddruk of het suikergehalte in je bloed of je cholesterol binnen aanvaardbare grenzen te houden, dat geneest niet. Het zorgt er alleen maar voor dat de klachten onder de duim gehouden worden.

In Amerika bijvoorbeeld, maar ook bij onze Noorderburen, komt steeds meer aandacht voor leefstijlgeneeskunde. Het gaat dan om dingen als het aanpassen van je voedingsgewoontes, het zorgen voor voldoende ontspanning en slaap, het gaan voor wat in jou leeft … en het regelmatig bewegen. Over dat laatste schrijf ik vandaag …

Stilzitten wordt wel eens ‘het nieuwe roken’ genoemd

Een kleine schets van het leven van veel mensen vandaag …

’s Morgens opstaan, je wassen en aankleden en dan ontbijten. Vervolgens een paar stappen naar de auto en dan naar het werk of naar school. Zowel bij een kantoorbaan als op school volgt dan een lange dag van veel zitten. Na de dagtaak met de auto naar huis, wat huishoudelijk werk, en na het avondeten wat ontspanning … in de zetel voor de TV. Toegegeven, dit is een karikatuur, maar dan wel eentje die behoorlijk goed lijkt op het reële leven van veel mensen.

Nu blijkt dat al dat zitten even schadelijk voor ons is als roken. Als je wil weten hoe beweeglijk wij horen te zijn, kijk dan maar eens naar een jong kind. Je kunt zo’n kind niet stilletjes op een stoel of in een zetel laten zitten. Het wil bewegen, en als het speelt is het voortdurend in beweging. Alleen als zo’n kind slaapt, valt al dat bewegen stil. Zo zijn wij mensen bedoeld, zo zit het in onze genen ingebakken. Doen we dat niet, dan gaan alle systemen in ons lichaam op een lager pitje draaien, en dat draait uit op schade van onze vitaliteit.

‘Regelmatig bewegen’ is niet gelijk aan ‘twee keer per week sporten’

Dat bewegen goed is voor onze gezondheid, dat weten we eigenlijk wel. Daarom ook gaan veel mensen één tot een paar keer per week sporten: lopen, fietsen, fitnessen, zwemmen, tennissen. Joepi, da’s goed, da’s winst …

… en toch is het niet dat wat we bedoelen met ‘regelmatig bewegen’. Met dat af en toe eens sporten maak je niet ongedaan wat je je lichaam aandoet met de rest van de tijd dan toch weer zitten. Eigenlijk zou je niet langer dan een half uur mogen blijven zitten. Daarna moet je eerst weer even in beweging komen, vooraleer je weer even mag zitten. Het gaat daarbij niet om ‘sport’, maar om ‘je hele lichaam weer even losmaken’. Je spieren moeten even in actie komen, je bloedsomloop moet een beetje harder gaan, je ademhaling moet wat intenser, … en dat krijg je bij alleen maar zitten allemaal niet.

Bijzonder positief is het als je voor elke maaltijd wat intensiever gaat bewegen. Enerzijds maak je dan de directe reserves van energie op. Je zorgt er dus voor dat er ruimte is om nieuwe energie binnen te laten, zonder dat die ineens maar in je vetcellen gestockeerd moet worden. Anderzijds maak je bij het even uitputten van je spieren ‘lactoferrine’ aan. Die lactoferrine zorgt ervoor dat je lichaam minder gaat ontsteken na een maaltijd. Lactoferrine helpt je immuunsysteem om ziekteverwekkers in je voeding te neutraliseren.

Tips om meer te gaan bewegen

Als jij regelmatig gaat sporten, dan is dat een goede zaak. Maar zoals eerder al aangegeven, het is niet voldoende en misschien ook niet echt noodzakelijk. Veel belangrijker is het dat je vele keren doorheen de dag in beweging komt. Enkele tips om dat soort beweging in je dag in te bouwen:

  • Doe je huishouden zoveel mogelijk zelf. Ook als je al wat ouder bent en hulp krijgt bij het huishouden, blijf je best toch nog een beetje bezig met bijvoorbeeld je eigen potje koken of opruimen en je huis netjes houden.
  • Doe je kleine boodschappen te voet of met de fiets.
  • Maak elke dag een kleine wandeling in je buurt. Parkeer bijvoorbeeld je auto iets verder af als je ergens moet zijn, en doe de rest dan gewoon te voet.
  • Werk regelmatig een beetje in de tuin – en ook dat liever elke dag een half uurtje dan één keer in de week een hele namiddag.
  • Als je bij het opruimen iets naar boven zou moeten brengen, zet het dan niet eerst onderaan de trap. Breng het ineens naar boven. Dat extra traplopen kost je misschien wel wat tijd, maar het is winst voor je gezondheid.
  • Doe af en toe kleine oefeningen:
    • Je eens helemaal uitrekken.
    • Ouderwets je helemaal voorover laten hangen en met je handen de vloer proberen te raken.
    • Even op je hurken gaan zitten – als je dat nog kan!
    • In slowmotion ter plaatste stappen. Dat is niet alleen een goede bewegingsoefening, maar ook een evenwichtsoefening, belangrijk in de valpreventie.

Wie jonger is en meer aankan, mag gerust zijn lichaam verder uitdagen dat wat ik hier aangeef. Maar ook als je ouder wordt en minder kunt bewegen, is het belangrijk je lichaam toch telkens weer uit te dagen een beetje meer te doen dan jij dacht aan te kunnen. Uit eigen ervaring weet ik dat er een weg terug is, van voortdurend pijn hebben en haast niet meer kunnen bewegen naar weer voluit en met plezier kunnen bewegen. Datzelfde wens ik ook jou van harte toe.

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in.

Een goede nachtrust is van levensbelang

Wat je in deze coronatijden misschien niet zo vaak letterlijk hoort noemen, maar wat je tussen de regels door wel kunt lezen, is dat een gezonde levensstijl je weerbaarder maakt tegen al te negatieve gevolgen van een besmetting. En laat het nu net dat zijn waar wij als gezondheidsbegeleiders voor staan. Wij gaan niet de strijd aan tegen ziekte – corona in dit geval -, wij focussen op het verwerven van meer gezondheid. En een goede nachtrust … blijkt van ongelooflijk groot belang, als het gaat om het behoud van gezondheid.

Waarom moeten we eigenlijk slapen?

Wacht, laat me deze vraag eerst even anders stellen …
Zouden we niet ongelooflijk veel voordeel kennen, als we niet hoefden te slapen? Denk gewoon maar eens aan alle tijd die we zouden winnen, tijd om die dingen te doen die écht belangrijk zijn. Zeg nu zelf, wie onder ons kent niet dat gevoel van: ‘Als ik ooit eens vijf minuten tijd heb …’

Wel, vergeet het maar. Als er één iets is waar je beslist niet op mag besparen, dan is het een gezonde nachtrust. Jij mag dan wel slapen als het nacht is, maar je zelfgenezend vermogen draait juist dan op volle toeren. De nacht is dé hersteltijd bij uitstek, en dus zorg je er maar beter voor jezelf het cadeau van een goede nachtrust te gunnen.

Wat gebeurt er dan wel allemaal tijdens de nacht?

  • Tijdens de nacht werkt je immuunsysteem op volle toeren. Terwijl jij slaapt en je je energie niet nodig hebt voor andere dingen, speurt je immuunsysteem je hele lichaam af op ziekteverwekkers. En vindt je immuunsysteem ziekteverwekkers, dan gaat het ineens aan de slag om die aan te vallen en weg te werken.
  • Je groeihormoon gaat aan de slag. Nu denk je wellicht: ‘Groeihormoon, da’s goed voor kinderen, ik hoef toch niet meer te groeien?!?’ Wel, euh, … ja, toch wel. Immers, je lichaam ‘groeit’ je hele leven door, in alle herstelprocessen die continu gaande zijn. Cellen sterven af en nieuwe cellen horen bij te groeien. Groeihormoon herstelt dus de schade die je overdag hebt geleden. Daarzonder zou je beslist veel vlugger sterven van ouderdom.
  • Je hersenen ondergaan een reorganisatie. Overdag opgedane indrukken worden verwerkt en gestockeerd. Herinneringen worden opgeslagen. Afval en overtollig vocht worden uit de hersenen verwijderd. Na een goeie nachtrust begin je de dag met een frisse kop.
  • Een goeie nachtrust is van belang voor je humeur. Diepe ontspanning zorgt ervoor dat je de nieuwe dag met een opgewekt gemoed tegemoet ziet. Zonder die goeie nachtrust zouden depressie, gevoeligheid voor stress, angst voor al wat je belagen kan, … veel zwaarder doorwegen.

Een ideale nachtrust

Idealiter ga je betrekkelijk vroeg slapen. De uren voor twaalf uur tellen dubbel, zei ons moeder wel eens, en ze zou wel eens gelijk kunnen gehad hebben. In elk geval is het zo dat je groeihormoon piekt rond elf uur in de avond. Als je dan nog niet slaapt, dan verstoor jij de herstelprocessen in je lichaam. Om dat mogelijk te maken, ‘dim’ je je activiteiten best al een tweetal uur van tevoren. Je begrijpt dat als je tot tien uur ’s avonds in een zware vergadering zit, je dan niet om elf uur al lekker aan het pitten bent.

Een goede nachtrust duurt ook lang genoeg. Je moet er van uitgaan dat je minimaal 7 à 8 uur en misschien zelfs wel 9 uur slaap nodig hebt. Wie denkt het met minder te kunnen doen, pleegt gegarandeerd roofbouw op zijn lichaam. Vroeg of laat wreekt zich dat in de vorm van serieuze gezondheidsklachten.

Tips voor een gezondere slaap

  • Vermijd overdreven activiteit in de avond. Wie te lang te actief blijft, kan pas later op de avond de switch maken naar tot rust komen. Ideaal om tot rust te komen zijn activiteiten als een beetje lezen, een gezelschapsspel, een babbeltje met de partner of met de kinderen. Minder gunstig zijn: nog laat werken of vergaderen, TV en andere schermpjes, hevig sporten.
  • Vermijd blauw licht. Dim je licht, zorg voor een blauwlichtfilter op je computer, je GSM, … Blauw licht verhindert immers de aanmaak van melatonine, het slaaphormoon.
  • Een slaapkamer is een slaapkamer. Andere activiteiten dan slapen, bed lectuur en intimiteit horen daar niet thuis. Vermijd er vooral TV, computer en smartphone. Je wil immers tot rust komen, en juist die dingen blijven je maar bezighouden.
  • In de slaapkamer hoort het donker te zijn, en beslist niet al te warm.
  • Als je makkelijk ’s nachts wakker wordt met een te bezige kop, bouw overdag voldoende lummelmomenten in. Immers, alles wat je overdag niet verwerkt kon krijgen – omdat de dag veel te vol zat, wellicht -, passeert ’s nachts de revue. Door overdag wel eens voor je uit te zitten staren, krijgen je hersenen de kans op dat moment al een deel van wat je bezighoudt te verwerken. En dat scheelt in ‘uren wakker liggen’!
  • Lig je al eens wakker, panikeer dan niet. Vraag je lijf misschien eens waarom het niet wil slapen. Waar jij van wakker ligt, dat is belangrijk in jouw leven. Leer ook van de lessen die je ’s nachts aangereikt krijgt.


Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in.


Onderliggend lijden versterkt de symptomen van corona

Iedere keer opnieuw horen we het: onderliggend lijden maakt een reuzeverschil in hoe mensen getroffen worden door het coronavirus. Sommigen raken besmet zonder ook maar een greintje last, anderen worden doodziek en sterven zelfs aan de ziekte. In deze blog wil ik even inzoomen op dat onderliggend lijden. Waarom maakt ‘onderliggend lijden’ in Godsnaam zo’n verschil? En als ‘onderliggend lijden’ inderdaad zo’n verschil maakt, welke weg moeten we dan gaan om dit in de toekomst te vermijden?

Wat valt onder de noemer ‘onderliggend lijden’?

Telkens er sprake is van onderliggend lijden, dan heeft men het over mensen die chronisch ziek zijn, mensen die chronisch zwak zijn. Even een lijstje van mensen aan wie ik dan denk – en nee, dit lijstje is niet compleet:

  • Al wie op dit moment zwaar ziek is, en dus mensen met kanker, met hart- en vaatziekten, met dementie, met diabetes, …
  • Al wie op dagelijkse basis medicijnen slikt, is in wezen chronisch ziek. Ook al voel je op dat moment je ziek zijn niet, zonder die dagelijkse medicijnen zou je dat wel doen. De medicijnen hebben jou niet genezen, ze onderdrukken alleen je kwaal een beetje, zodat jij verder kan. Je gezondheid staat echter wel op een laag pitje.
  • Al wie neigt naar chronisch ziek worden: mensen met zwaarlijvigheid of obesitas, mensen op weg naar diabetes (dat heet: metabool syndroom), mensen met een vervette lever door het drinken van te veel alcohol of het eten van te veel suiker, mensen die vaak last hebben van ontstekingen, …
  • Al wie door angst zijn immuunsysteem en dus zijn zelfgenezend vermogen in de weg staat.

Er wordt wel eens gewezen op het leeftijdsverschil in hoe men op corona reageert. Vanuit bovenstaand lijstje is dat natuurlijk heel makkelijk te verklaren. Hoe ouder je bent, hoe meer ‘onderliggend lijden’ je opgestapeld hebt. Het immuunsysteem van een kind is super alert omdat een kind nog vol levensenergie zit. Naarmate je ouder wordt vermindert die levensenergie vanzelf. En als dan door het jarenlang slikken van medicijnen je zelfgenezend vermogen is lamgelegd, dan word je uiterst kwetsbaar voor de symptomen van corona.

Hoe dan dat ‘onderliggend lijden’ voorkomen?

Om onderliggend lijden zoveel mogelijk te voorkomen, moeten we werken aan een gezonde levensstijl:

  • Gezonde voeding, met volop verse groenten en vers fruit, zo weinig mogelijk geraffineerde producten, zo weinig mogelijk fabrieksvoedsel. Laten we ook weer langzamer eten, beter kauwen en vanzelf ook minder en minder vaak eten.
  • Dagelijks een gezonde portie beweging maakt ook een verschil. Stilzitten wordt ‘het nieuwe roken’ genoemd. Ons lichaam is gemaakt om te bewegen, daag het dan ook af en toe eens uit. Je zult er wel bij varen.
  • Zorg voor voldoende rust en ontspanning. Een goede nachtrust is van levensbelang. Tijdens de nacht draait ons immuunsysteem op volle toeren om alles te checken op ziekte of verval. Groeihormoon raast door ons lichaam heen en herstelt alles wat herstelling nodig heeft. Knibbel je aan je nachtrust, dan knibbel je vanzelf ook aan je gezondheid.
  • Doe iets aan de dingen die je stress bezorgen, en al zeker als die stress chronisch wordt. Bij stress wordt je immuunsysteem – alle troepen dus die ziektekiemen moeten arresteren – op een laag pitje gezet. Dat heeft alles te maken met onze oergenen. Op het moment dat we tegenover een tijger kwamen te staan, was er even geen energie om een bacterie of een virus te verslaan. Dan hielp alleen vechten of vluchten, en daar moest dan alle energie naartoe kunnen gaan. En wij, we zijn dan wel moderne mensen – met moderne vormen van stress -, maar we hebben nog altijd een oerbrein en oergenen!

Dat is wat je individueel kunt doen, en waar je dus zelf helemaal verantwoordelijkheid kunt nemen. Daarnaast zijn er ook maatschappelijke dingen die zouden kunnen:

  • Dat gezonde voeding gepromoot wordt en dus goedkoper wordt dan ongezonde voeding.
  • Dat onze gezondheidszorg veel meer focust op preventie, en er dus voor zorgt dat mensen niet chronisch ziek worden.
  • Dat artsen opgeleid worden om mensen eerst te helpen via een gezonde levensstijl en daarna pas met medicijnen. En oké, soms zijn medicijnen nodig om een leven te redden, maar dan nog zou de arts kunnen wijzen op een gezondere levensstijl om verder onheil te voorkomen.
  • Dat ons onderwijs kinderen aanleert hoe ze gezond kunnen leven, en dat dit niet alleen theorie zou zijn, maar dat kinderen alvast op zo’n manier les zouden krijgen.
  • Dat in de basisbehoeften van ieder voorzien wordt, zodat elk van ons tijd en energie heeft om juist dat te doen wat werkelijk voldoening geeft. Want, geloof het of niet, een gelukkig leven is vaak ook een gezond leven.

Lieve lezer, daar droom ik van, dat we zo’n maatschappij zouden kunnen creëren, waar gezond en gelukkig zijn alle kansen krijgen. Aan de verwezenlijking van die droom wil ik mijn steentje bijdragen.

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in.

GEZONDHEIDWIJZER bij diabetes type 2

Diabetes type 2, ’t is te zeggen ouderdomsdiabetes of suikerziekte …

Is dit niet een ziekte die wij als ‘normaal’ beschouwen? Die hoort er toch gewoon bij van zodra je wat ouder wordt. Van de dokter of de diëtist krijgt je misschien een paar tips om in je voeding wat suiker te vermijden, … maar men gaat er eigenlijk van uit dat er geen terugkeer mogelijk is. Eerst wordt er nog met pillen gewerkt, en later komen gegarandeerd de inspuitingen met insuline aan de beurt. 

Ouderdomsdiabetes, minder vanzelfsprekend dan wij denken

Toch is diabetes type 2, ook ouderdomsdiabetes genoemd, niet zomaar een noodzakelijk gevolg van het ouder worden. Enerzijds zijn er mensen die tot op hoge leeftijd helemaal geen last hebben van deze ziekte, en anderzijds zijn er jammer genoeg steeds meer jonge mensen – tot zelfs kinderen toe – die lijden aan die zogenaamde ‘ouderdomsdiabetes’. Diabetes type 2 is in de Westerse wereld aan een ongelooflijke opmars bezig. 

Of het ook anders kan? Jawel!

Men heeft in de loop van de laatste honderd jaar natuurvolkeren ontdekt met een ongelooflijk goede gezondheid. Deze gemeenschappen telden verschillende supergezonde honderjarigen. Van cariës, hart- en vaatziekten, kanker … én diabetes was bij deze mensen geen sprake. Van zodra deze volkeren echter overschakelden op onze Westerse voeding, ontstonden ook bij hen alle Westerse welvaartsziekten, inclusief diabetes type 2. Hieraan zie je dat ouderdomsdiabetes meer te maken heeft met voeding en leefwijze dan met ouderdom. Met de juiste manier van leven en eten zou ouderdomsdiabetes dus eigenlijk niet hoeven …

Diabetes type 2 is in de eerste plaats een aandoening die wordt veroorzaakt door een Westers voedingspatroon dat bulkt van de minderwaardige voedingsmiddelen als suiker, snoep, frisdrank, witmeelproducten, junk food, verhitte vetten en kant- en klare maaltijden. Vooral de geraffineerde suikers, die in zowat alle bereide voedingswaren worden toegevoegd, spelen een dominante rol. 

Daarnaast spelen ook onvoldoende beweging en stress een grote rol. Bij beweging verbruik je immers suiker, en dat gaat diabetes tegen. Bij stress daarentegen komt juist extra suiker in de bloedbaan terecht. Je moet immers kunnen vechten of vluchten – althans zo ging dat in oeroude tijden. Vandaag krijgen wij stress, terwijl we moeten blijven zitten – je gaat immers niet zomaar op de vuist of je loopt niet zomaar weg uit een moeilijke situatie. Gevolg: de vrijgemaakte suiker blijft in je bloed … en jij komt weer een stapje dichter bij diabetes.

Ouderdomsdiabetes, een ziekte met heel wat nare gevolgen

Waarom ik ouderdomsdiabetes een venijnige ziekte noem?

Wel, alhoewel de diabetes als ‘eerder normaal bij het ouder worden’ wordt beschouwd, leidt de ziekte op termijn tot heel wat ernstige complicaties. Wellicht weet iedereen zowat dat diabetes ervoor zorgt dat wonden minder gemakkelijk genezen. Je wordt ook minder gevoelig voor pijn. Deze combinatie zorgt er wel eens voor dat tenen of vingers afsterven en geämputeerd moeten worden. Diabetes leidt ook heel makkelijk tot vertroebelen van de ooglens en zelfs tot blindheid. Er kunnen gevoelsstoornissen optreden: tintelingen of een voos gevoel. Je wordt gevoeliger voor infecties zoals schimmelinfecties, abcessen, urineweginfecties, virusinfecties, …

Minder gekend is echter dat diabetes ook de kans op hart- en vaatziekten, herseninfarcten en kanker verhoogt. Wil je ook maar iets doen om deze levensbedreigende ziektes te vermijden, zorg er dan voor dat je geen ouderdomsdiabetes krijgt. En als je al diabetes type 2 hebt, doe er dan alles aan om de ziekte onder controle te houden of zelfs terug te dringen. 

Ouderdomsdiabetes, makkelijk te vermijden of terug te draaien

Het goede nieuws is dat diabetes type 2, anders dan diabetes type 1, te vermijden of terug te draaien valt. Alleen al door het aanpassen van je voedingsgewoontes kun je een sterke daling van je bloedsuikerspiegel bewerkstellingen.

Wat is eigenlijk het probleem? Suikerrijke voeding komt heel vlug de bloedbaan binnen en zorgt daar voor een hevige reactie. Ons lichaam streeft naar evenwicht, en in dit geval gebeurt dit door het hormoon insuline. Onze pancreas produceert insuline, die vrijgegeven wordt als er te veel glucose – da’s een andere naam voor suiker – ineens in het bloed terecht komt. Insuline zorgt ervoor dat de cellen die glucose opnemen.

Als die glucose op dat moment nodig is, omdat je aan het sporten bent, bijvoorbeeld, dan verbruiken de cellen die glucose. Op dat moment is er niks aan de hand. Als de glucose op dat moment echter niet nodig is, wordt die in de cellen omgezet in vet. Jawel, we worden dik door suiker en door het hormoon insuline dat die suiker uit ons bloed moet halen. Nu kan het gebeuren dat het lichaam niet zo goed meer reageert op het hormoon insuline. Als onze cellen te vol zitten en helemaal geen glucose meer willen, dan is er steeds meer insuline nodig om toch nog voldoende suiker uit het bloed te halen. Tot onze pancreas het begeeft: we kunnen onmogelijk nog voldoende insuline aanmaken …

Wat is dan de oplossing? Eigenlijk is het simpel …

Laten we ervoor zorgen dat er veel minder suiker in ons bloed terecht komt. En laten we vooral de suikerpieken vermijden die volgen op het eten van al te suikerrijk of zetmeelrijk voedsel. Om het met een technische term te zeggen: laten we vooral voedsel eten met een lage glycemische index en een lage glycemische lading. Vertaald in gewone mensentaal (en misschien wel een beetje te kort door de bocht) betekent dit: Vermijd enerzijds voedsel waar geraffineerde suiker in zit, zoals koek en snoep en frisdrank, maar ook zowat alle kant- en klare voeding. Vermijd ook een overdaad aan zetmeelrijke producten zoals aardappelen, brood en pasta. 

Wat mag je dan wel eten? Wel, kies volop voor groenten! Varieer daarbij zoveel als je kunt, want elke groente brengt zijn eigen gezondmakende stofjes aan. Fruit mag ook, maar misschien toch een beetje meer met mate. En beperk dan vooral gedroogd fruit en fruitsappen. Als je daarbij dan ook nog kiest voor kwaliteitsvolle eiwitten (en dus geen chapelurevlees of charcuterie, waar ook weer suiker in verschillende versies in zit), ben je al een heel eind op de goede weg. 

Is dit dan niet een hele ommezwaai in hoe en wat we eten? Voor sommige mensen wel, dat geef ik toe. En toch is het niet zo moeilijk. Probeer eens bij de warme maaltijd de aardappelen te vervangen door een tweede soort groenten. Jawel, het wordt makkelijker als je zorgt voor twee soorten groenten. Je krijgt dan minder het gevoel dat je iets mist. Of laat de boterhammen links, en eet in de plaats daarvan groenten (warm of koud of onder de vorm van soep) met daarbij ofwel een stukje kaas, ofwel wat vis of vlees … ofwel een handvol noten, zaden of pitten. ’t Lekker, ’t vult goed … en je vermijdt er een bloedsuikerpiek mee!

Zoals je ziet, met een beetje creativiteit kun je jouw gezondheid en die van je tafelgenoten een heel stuk vooruit helpen …

Veel succes!

Kiezen voor echt voedsel

Er was een tijd – de tijd waarin onze overgrootouders leefden – dat voedsel nog gewoon voedsel was. Een appel was een appel, een brood was een brood en vlees was gewoon vlees. Nu moeten we in grootwarenhuizen vaak zoeken naar gewoon voedsel. Zowat 90% van wat er als voedsel verkocht wordt, is kant- en klaar, voorbewerkt, geproduceerd om er goed uit te zien en om lang te bewaren, verpakt in plastic, blik of kartonnen dozen met een aluminium binnenkant, …

Zoveel chemische toevoegingen

Via onze voeding krijgen we ongelooflijk veel chemische (en dus lichaamsvreemde) stoffen binnen: pesticiden, antibiotica, smaakstoffen, kleurstoffen, bewaarmiddelen, glansmiddelen, synthetische zoetstoffen, … Hoe al die stoffen in ons lichaam reageren, weet men eigenlijk niet. Je moet weten dat in 1906 in Amerika een wet is aangenomen (en die wet is achteraf in de hele wereld overgenomen!) dat producenten niet per se moeten bewijzen dat wat zij op de markt brengen niet schadelijk is. Het is eerder omgekeerd: de overheid moet bewijzen dat iets schadelijk is, voordat ze het van de markt kan halen. 

Jaarlijks komen er op die manier zo’n 1000 nieuwe chemische stoffen ons leven binnen. Die zitten niet alleen in voeding, maar ook in pesticiden, bouwmaterialen, verzorgingsproducten, medicijnen, … De overheid heeft tijd noch geld om dat allemaal te checken op gevaar voor onze gezondheid. En zelfs als men dit al voor elk product afzonderlijk zou kunnen doen, dan nog weten we niet wat zogenaamd veilige dosissen van deze producten doen als ze met elkaar een chemische reactie aangaan in ons lichaam. Door sommige medici wordt nu al aangegeven dat heel wat mensen sterven aan vergiftiging zonder dat ze het weten. Een derde tot zelfs de helft van alle kankers zou ontstaan door gifstoffen in ons lichaam. 

Kies voor natuurlijke producten

We kunnen niet alles tegelijk aanpakken, dus laten we eerst eens ons voedsel onder de loep nemen …

Willen we onze gezondheid beschermen, dan kunnen we niet anders dan kiezen voor gezonde voeding. Maar wat is nu ‘gezonde voeding’? Als we de reclame mogen geloven, dan is margarine dé oplossing tegen hart- en vaatziekten, dan zijn ontbijtgranen met toegevoegde vitamines en mineralen een topper, dan is zero-frisdrank een must in de strijd tegen diabetes, … De voedingsindustrie speelt handig in op elke nieuwe kwaal die opduikt in de medische wereld. Ze brengt sterk bewerkte voedingsproducten op de markt met een label van gezondheid. Dat deze voeding op zich al verarmd is (want al te zeer geraffineerd) en zelfs vergiftigd (want wat wordt er niet allemaal aan chemische stoffen aan toegevoegd), daar wordt vanzelfsprekend met geen woord over gerept. 

Ik hou een pleidooi voor natuurlijke producten: 

  • Smeer je graag een beetje vet op je boterham? Geen probleem: kies voor boter (of als je de smaak daarvan niet lust, voor ongeraffineerd kokosvet) en niet voor margarine. Wat de voedingsindustrie je ook wil laten geloven: margarine verbetert je gezondheid echt niet!
  • Appelmoes? Neem gewoon lekkere appels, schil ze, snijd ze in stukken en kook ze tot moes. Vaak hoeft er zelfs niet eens nog suiker bij. Veel gezonder, als je ’t mij vraagt, dan een pot kant en klare appelmoes die bewaarmiddelen of massa’s suiker nodig heeft om nog eetbaar op je bord te kunnen belanden.
  • Eet je graag wat vlees? Kies dan voor een stukje ‘echt’ vlees i.p.v. voor iets wat geprepareerd is en in paneermeel verpakt zit. Je vermijdt er een hoop kleur- en smaakstoffen mee.
  • Blijf ook absoluut van charcuterie af, want wat daar allemaal in zit, wil je zelfs gewoon niet weten …
  • Fruityoghurt of platte kaas? Kies een goede kwaliteit pure yoghurt of platte kaas en voeg daar stukjes vers fruit of fruitpuree aan toe. Zalig lekker!
  • Koekjes of taart? Waarom niet eens zelf de keuken in duiken en met bloem, boter, melk, eieren en suiker aan de slag? Je zult een lekkerder en gezonder resultaat bekomen. En als je jezelf zo ver kunt brengen dat je alleen zelfgemaakt lekkers eet … dan zul je er wellicht ook een pak minder van eten dan je nu doet!

Eigenlijk is het simpel. Vraag je bij elke voedselkeuze af of je een meer natuurlijk alternatief kunt vinden. Op die manier geef je je lichaam heel wat meer verse vitamines, mineralen en andere gezondmakers én vermijd je er een hoop toxische stoffen mee. Een gulden regel hierbij is: Eet niet wat je overgrootmoeder niet als voedsel herkend zou hebben!

Kies voor biologisch voedsel

Ja, inderdaad, kies pas in tweede instantie voor biologisch voedsel. Zoals je wel zult weten, kost biologisch voedsel meer dan regulier gekweekt voedsel. En juist daarom vind ik het knettergek om alles wat we gewoonlijk kopen nu ook allemaal biologisch te gaan kopen. Ik vind er meer heil in om eerst eens ‘grote kuis’ te houden in wat ik allemaal eet, om daarna te proberen wat overblijft ook biologisch aan te kopen. Zo vind ik het absoluut een goed idee om groenten, fruit, kaas en vlees in de bio-winkel aan te schaffen. Cake of koekjes maak ik liever zelf, de ingrediënten daarvoor kies ik dan weer uit het bio-assortiment. 

Waarom biologisch? Wel, er zitten hoe dan ook veel minder chemische toevoegingen in. Groenten en fruit bevatten minder gifstoffen en meer fytonutriënten. Deze laatste zijn kruidige stoffen, als het ware de immuniteit die de plant zelf opbouwt tegen insekten, ruspen en slakken, bacteriën, virussen, schimmels, … En het zijn juist deze stoffen die ook onze gezondheid een boost geven. Bio-vlees bevat geen hormonen noch antibiotica, die aan regulier gekweekte dieren preventief gegeven worden. Grasgevoederde dieren zullen ons minder allergieën bezorgen dan met maïs en soja gevoederde dieren. Aan bio-brood wordt geen broodverbeteraar toegevoegd, …

Biologisch voedsel is natuurlijk minder makkelijk te vinden dan regulier geteeld voedsel. Alhoewel, … onze grootwarenhuizen spelen ondertussen gretig in op de bio-trend die in gang is gezet. De diverse warenhuizen bieden alvast een basis aan biologische producten. Verder zijn er natuurlijk ook de bio-grootwarenhuizen en -winkels, waar we voor meer dingen terecht kunnen en er ook een grotere keuze hebben in het assortiment. En tot slot zijn er de bioboeren die op boerenmarkten, in coöperatieven of op de boerderij zelf hun producten aan de man brengen. Wie een beetje moeite doet, vindt vast wel wat hij zoekt!

En toen kwam de herfst …

Die lente en die zomer van 2020, we zullen ze niet zo vlug vergeten. Woorden als corona en crisis en anderhalve meter en bubbel en mondmasker en handen ontsmetten vlogen ons ongenadig om de oren. Met één ding echter hadden we heel veel chance: het weer was al die tijd opperbest. En dus konden we naar buiten: wandelen, fietsen, spelen, aan de slag in de tuin, … en dat compenseerde alle narigheid wel een beetje.

En toen kwam de herfst, en dat hebben we geweten. Van de ene op de andere dag sloeg dat mooie weer helemaal om: we kregen regen, storm, duisternis. En daar ben ik, in de gegeven omstandigheden, toch wel een beetje bang voor. Corona en de extreme maatregelen tegen corona hebben onze draagkracht al meer dan een klein beetje verzwakt. Zelfs in het nieuws kon je dat horen: meer huiselijk geweld, meer kindermishandeling, meer echtscheidingen, meer werkeloosheid, meer ondernemingen overkop, meer financiële onzekerheid, … en nu komen daar de donkere dagen bovenop!

Daarom deze eerste blog van het nieuwe werkjaar met GEZONDHEID-WIJZER tips die je voor de komende tijden wat extra weerbaarheid kunnen geven.

Voeding die je immuniteit versterkt

In de hele ‘strijd tegen corona’ is in de reguliere gezondheidszorg én in de media nauwelijks aandacht gegeven aan voeding en voedingssupplementen die je immuniteit een boost geven. En toch is die strategie zo logisch als wat: in het verweer tegen wat op me af komt, ga ik in eerste instantie mezelf sterker maken en pas in tweede instantie hulp van buitenaf inroepen.

Je immuniteit kun je versterken met:

  • Vitamine D, liefst in zijn actieve vorm, vitamine D3. Die neem je best doorlopend, of toch zeker in de donkere maanden, van september tot en met april. Vitamine D3 maak je zelf aan, onder invloed van zonlicht. Vandaar vaak een tekort in de winterperiode. Je vindt ze ook in vette vis: zalm, sardines, makreel, haring, paling, heilbot, tonijn en garnalen. Verder kunnen ook eierdooiers, boter, melk en kaas je aan vitamine D3 helpen.
  • Vitamine C is vooral nodig als je weerstand chronisch verzwakt is, als je bijvoorbeeld de ene na de andere verkoudheid of infectie oploopt. Vitamine C vind je volop in bessen en in citrusvruchten. Ook peterselie, tuinkers, de diverse koolsoorten, paprika en tomaten bevatten heel wat vitamine C.
  • Vitamine A is van belang op het moment dat je acuut ziek wordt. Vitamine A vind je enkel in dierlijke producten: lever en levertraan, vette vis, eierdooier, boter, melk, kaas en room. De voorloper van vitamine A, betacaroteen genoemd, vind je in donkergroene groenten, in rode, oranje en gele groenten en in oranje en gele vruchten. Breng dus volop kleur in je voeding aan en je bent goed op weg.
  • Selenium in een organische vorm, dat wil zeggen: gewonnen uit planten, niet uit steen. Vlees en vis bevatten selenium (want ook dieren eten planten!), maar ook granen, knoflook, uien en broccoli. Een bijzondere leverancier van selenium is de paranoot of de ‘brazilnoot’. Vijf van die noten per dag – en nee, meer is niet beter in dit geval – geven je alle selenium die je nodig hebt.
  • Zink in een goed opneembare vorm: in schaal- en schelpdieren, in vis en in vlees, in ei, in gerijpte kaas, in zaden en noten en peulvruchten, in pompoenpitten en tarwekiemen.

Is je immuniteit al danig verzwakt, dan kun je ook kiezen voor supplementen van spirulina en chlorella, voor de medicinale paddenstoelen en voor andere kruiden. Wil je hiermee aan de slag, dan zoek je best gespecialiseerde hulp, bij mezelf of bij een andere gezondheidsbegeleider.

Ontspanning en een goede nachtrust

Eén van de zwaar doorwegende bij-kwalen van deze hele coronacrisis is … angst! En angst ondermijnt je immuniteit. Angst is een vorm van stress, en bij stress gaat je immuniteit als vanzelf op een lager pitje. Dat heeft alles te maken met het feit dat wij in wezen nog steeds oermensen zijn. Bij angst maakt ons lichaam zich klaar om te vechten tegen of te weg vluchten van dat roofdier dat ons belaagt. Alle energie gaat dan naar de spieren, en niet naar spijsvertering of voortplanting of immuniteit.

Vandaar dus het grote belang van zoeken naar wat je echt ontspant en van inzetten op een goede nachtrust. Een paar voorbeelden:

  • Wandelen of fietsen in de vrije natuur kan de focus van de angst wegnemen.
  • Blijf niet voor de TV of de computer hangen, maar doe iets waar jij deugd van hebt. Lees een goed boek, maak een puzzel, hou je bezig in de tuin, ga aan het kokerellen, … Doe om het even wat, als het maar iets is wat jij graag doet.
  • Als je last hebt van alle negatieve berichtgeving, kijk of luister dan liever niet meer naar het nieuws.
  • Slaap je slecht, eet dan ’s avonds niet te laat en niet te zwaar. Vermijd ook blauw licht (TV, computer, tablet, smartphone, …) vanaf zo’n twee uur voor het slapen gaan. Kies voor een zachte verlichting en voor ontspannende bezigheden.

Wegen stress, angst, nervositeit of een depressief gevoel te sterk door, weet dan dat er ook voedingssupplementen en kruiden zijn die kunnen helpen.

Beweging, liefst in open lucht

Beweging is altijd al belangrijk, maar in deze tijden misschien nog wel meer. Beweging in open lucht geeft alvast deze grote voordelen: meer zuurstof, meer zonlicht, meer contact met je – jawel, jouw eigen – natuur.

Gelukkig hadden we bij het begin van deze crisis goed weer. Je zag volop wandelaars, joggers, fietsers, … Ik denk dat dat ervoor heeft gezorgd dat we het tot nu toe nog redelijk goed konden dragen, allemaal. Met de herfst en de winter voor de deur lijkt dat niet meer zo evident. En toch:

  • Een korte wandeling, goed gekleed, tussen twee regenvlagen door. Er is wellicht wat meer wilskracht nodig om je zetel uit te komen, maar eens op stap merk je vanzelf wel hoeveel deugd het je doet.
  • Ooit als eens een ‘parapluwandeling’ of een ‘regenjaswandeling’ gemaakt? Helemaal omringd door het zachte geluid van de regen?
  • Herfst?!? Het bos in natuurlijk, om zwammen te spotten of op zoek naar kastanjes en beukennootjes … om op te eten … of om mee te knutselen.
  • Ooit al eens een boom geknuffeld? Absoluut een aanrader, en zeker al in deze tijden van contactarmoede. Alleen, laat je niet tegenhouden door wat anderen van je zouden kunnen denken. Gewoon doen, en hopen dat ze met je meedoen …

Het zijn niet kou en regen die ons ziek maken, integendeel. Kortdurende blootstelling aan minder goed weer geeft onze immuniteit zelf een duwtje in de rug. Durf er dus op uit – bij regen, bij wind, bij kou … en geniet van het zalig ontspannen gevoel achteraf, bij een kop warme chocolademelk.

Je blik gericht op al wat positief is

En last but not least: je mindset!

Een positieve mindset is misschien wel het allerbelangrijkste attribuut om je zelfgenezend vermogen te activeren. Wie zich focust op wat goed is, op wat deugd doet, op wat energie geeft, is al bezig met het versterken van zijn of haar gezondheid. Eigenlijk gaat het hier om een bewustwordingsproces. Geloof het of niet, elke dag zijn er duizenden dingen om dankbaar voor te zijn. Alleen, we vinden het evident en we lopen er vaak zomaar aan voorbij.

Daarom deze kleine oefening: Voor elke maaltijd maak je het even stil. Je kunt een kaars ontsteken, dat helpt. En in die stilte laat je de dankbaarheid om vele kleine dingen door je heen gaan: de maaltijd zelf, de mensen met wie jij aan tafel gaat, de mooie dingen van het voorbije dagdeel, dat je gezond bent, dat je lééft! Wedden dat je, als je dit een tijdje bewust doet, je op duur als vanzelf meer de goede dingen in het leven opmerkt?

Wat dat met je gezondheid te maken heeft? Wel, een positieve mindset en dankbaarheid en contact met het vele goede dat jou toevalt, dat alles is verwant het met placebo-effect. Je wordt gezond, je blijft gezond … omdat jouw levenskracht dat voor je wil!


Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in. 

Verbonden leven …

Op vakantie in de Vogezen dook ik, tussen het vele wandelen door, ook nog even in mijn pen. Ik schreef een mijmering voor vrienden van mij, die onlangs van start gingen met een nieuw religieus project: ‘Verbonden Léven’. Meer over Verbonden Léven vind je op hun website: www.verbondenleven.be. Hieronder kun je alvast lezen wat ik schreef …

Verbonden leven …
… met mijn lijf

Verbonden leven … met mijn lijf

Ik vertrek op vakantie met op het verlanglijstje: weer Grote Routepaden lopen. Tien jaar geleden liep ik voor ’t laatst zo’n traject. Ik verkende de bekende GR5 tot Barr, aan de voet van de Vogezen, en nu wil ik de draad weer oppikken. De grote vraag is echter: Zal het mij, tien jaar ouder toch al weer, nog lukken? Kan ik nog 20 tot 25 km stappen, klimmend en dalend over de cols en de crêtes van de Vogezen?

Die eerste avond, na een autorit van zo’n 600 km, maak ik een eerste wandeling. Een kleine oefening, als het ware. Zalig toch, die zoete geur van bomen en struiken en dat klateren van hier en daar een watervalletje. Na een uurtje klimmen, vind ik het welletjes geweest en keer ik me om, terug naar mijn vakantiehuisje.

Die nacht kan ik de slaap niet vatten. Mijn benen zijn zo onrustig, pijnlijk bijna. Uiteindelijk val ik toch in slaap … en word ’s morgens vroeg gewekt door de zon op mijn gezicht. Zalig!

Klaar voor die eerste echte staptocht. Het is alsof alles weer moet wennen: het rijden in de bergen naar mijn vertrekplek, het zoeken van dat eerste tekentje – nee, geen rood-wit hier, maar een rode rechthoek –, de zon die doet zweten, de insecten zoemend om m’n kop, het klimmen en dalen, … en de last en de pijn in mijn lijf!

De voeten, dat gaat nogal, maar de kuiten … Ik wist niet dat er zoveel spieren vast konden zitten in je kuiten. Ik voel ze bij iedere stap omhoog en ik voel ze nog meer bij iedere stap omlaag. Hoe ik terug bij mijn auto geraak, weet ik niet, maar ik haal het. Uitgeput. Moe. En met pijn. Morgen zal ik een dagje thuisblijven, omwille van voorspelde regen. Veel regen, de hele dag lang. En dat is maar goed ook, want ik kan haast geen stap verzetten. Geen stap zonder pijn, althans.

En toch probeer ik het daarna opnieuw, weer een dagje stappen, met het vaste voornemen uit te maken of ik mijn vakantie op die manier wil verder zetten. Doorzetten of opgeven, dat is de vraag. Bij het idee dat GR-lopen te moeten opgeven, voel ik iets als spijt en iets als moedeloosheid. Als dit niet meer kan, wat heb ik er dan aan om twee weken hier te zitten? Mijn hoofd en mijn hart willen dit. De vraag is dus alleen nog of mijn lijf dit ook wil …

Ik neem me voor om heel rustig aan te klimmen, mijn adem sparend, en het lukt. In een tweetal uur haal ik de top voor die dag, ik klim van 300 m in het dorpje tot 900 meter op de ‘sommet’ van de Ungersberg. Vandaar terug naar beneden, nog wel gevoelig in de kuiten, maar toch al minder pijnlijk, en via een (te) grote omweg terug naar het dorpje, naar mijn wagen.

Pas op de derde dag wandelen voel ik dat ook mijn lijf weer helemaal ‘ja’ kan zeggen tegen het trekken. En dan pas wordt het echt vakantie. Nu mijn lijf geaccepteerd heeft, kan ook mijn hoofd tot rust komen en hoeft het niet meer voortdurend te piekeren over hoeveel kilometer ik nog moet lopen en of ik dat wel haal.

Verbonden leven …
… met leven en dood

Verbonden leven … met leven en dood

Zo wandelend in de wouden komen gedachten aan leven en dood spontaan bij me op. Bomen ontworteld, omgewaaid misschien tijdens de laatste storm, dood hout … gevuld met leven: mos overwoekert, zwammen vinden voeding, kleine diertjes – van bacteriën tot insecten – nestelen er. Soms ziet zo’n woud er levend uit, sprankelend groen in diverse tinten. Soms ziet het er somber en doods uit, op het griezelige af.

Leven en dood, … in zo’n woud zie je ze samengaan … in de opeenvolging van de seizoenen, in dorre bladeren die tot humus worden, in jong groen dat opschiet, groeit en volwassen wordt … en uiteindelijk sterft.

Is het verwonderlijk dat ook je eigen sterfelijkheid dan net even wat dichterbij lijkt? Wellicht speelt een gezonde dosis angst hier ook een rol: hier ben ik dan, helemaal in mijn eentje, op paden waar bijna niemand langsloopt, met naast mij een duizelingwekkende diepte. Wat als ik een misstap doe, en naar beneden val? Wat als ik een voet verzwik of een been breek? Wat als ik hier het leven laat?

Ja, wat dan? Wat als ik hier het leven laat? Aan de ene kant voel ik zoiets als: ‘Als het dan zo moet zijn, wel, dan is het maar zo!’ Ook al is er een zekere angst – hoogtevrees, weet je wel – en ook al raak ik tijdens het stappen wel vermoeid, ik geniet. Volop, eigenlijk, en dat zou ik niet willen missen. Dus, als ik hier het leven laat, weet dan dat ik volop leefde. Aan de andere kant is er ook zoiets van: ‘Nu toch nog niet, er is nog zoveel wat ik zou willen doen, nog zoveel waar ik voor zou willen gaan.’ Want ja, vakantie is ook creativiteit, nieuwe ideeën opdoen, brouwen op een volgende stap in het leven.

En dus, lieve God – Gij die geen God van doden zijt maar van levenden – als het Jou hetzelfde is, dan blijf ik liever nog een poosje leven. Om nieuwe wegen te gaan, weet je wel, GR-paden én andere …

Verbonden leven …
… met moeder aarde

Verbonden leven … met moeder aarde

Wandelend door quasi ongerepte natuur voel ik me … als de eerste mens op aarde. ‘Ga …, onderwerp de aarde en maak haar vruchtbaar.’ Juist ja, het begint allemaal met dat ene woord: ‘Ga …’

En dat doe ik dan ook. Ik ga, stap voor stap. Over berg en dal, door woud en wijngaard, in de dorpen en ver daarbuiten. Helemaal in mijn eentje, en toch niet alleen. Af en toe een groet van een zeldzame wandelaar of fietser op mijn pad, omringd door die prachtig uitdagende natuur … en gedragen, stap na stap, door moeder aarde.

Ze is sterk, moeder aarde. Niet alleen draagt ze ons allen met al onze fabricaten, maar ze verdraagt ook alle kwetsuren die wij haar toebrengen. Wij vellen bomen, en moeder aarde ontfermt zich over wat achterblijft. Een stronk raakt verteerd en schenkt leven aan plant en dier. Wij ontginnen steen, en moeder aarde bedekt de kwetsuur, eerst met water en dan misschien met mos en ander groen en zo groeit stilaan een nieuwe vegetatie. Wij roeien alle planten en dieren uit die we niet willen – met voldoende straf vergif, als het maar goed werkt –, en moeder aarde verdraagt en wacht geduldig en tooit uiteindelijk zichzelf, door alles heen, met een nieuw en kleurrijk kleed.

O ja, wij moeten zorg dragen voor moeder aarde. Echter, niet zozeer om harentwil, maar veel meer om onzentwil. Moeder aarde kan zonder ons, dwaze mensen met ontoombare verwoestingsdrang, maar wij kunnen niet zonder haar. Wij, mensen, kunnen de aarde in zoverre verwoesten dat zij ons niet meer dragen kan. Dat ze ons geen voedsel meer kan geven en geen water en geen plekje om te wonen. En daar zullen wij aan ten onder gaan.

En dan komt weer het rijk van moeder aarde, die zich zal herstellen. Ze zal wat tijd nodig hebben, maar tijd heeft zij in overvloed. Ze zal levenskracht nodig hebben, maar naar wat ik heb gezien, heeft ze dat. En ze zal ons moeten missen, … maar als wij het zover laten komen …, misschien is ze dan wel beter af zonder die mens met zijn neiging tot overheersen en uitbuiten en leegroven.

Verbonden leven …
… met plant en dier

Verbonden leven … met plant en dier

Een zonnige dag in de Vogezen. Rondom mij een voortdurend gezoem van insecten. Niet dat ik er last van heb, ze bevinden zich meestal hoog boven mij. Alleen als ik ga zitten om even te rusten, komen ze kijken (of voelen of horen of zoiets). Dan komen ze naar me toe, eerst naar mijn wandelboekje dat blinkt in de zon. Daar zitten ze dan op, alsof ze proeven van een lekkernij. En als ik mijn lippen lik, dan proef ik het ook. Zout is wat ze zoeken.

In de boventoon van dat insectenkoor hoor ik voortdurend het koorgekwetter van vogels. Dat is mijn muziek, onderweg langs de GR5. Het schilderij daarentegen bestaat uit wel vijftig tinten groen, en hier en daar een bloem: wit en geel en roze en paars. Vormen heb je ook bij de vleet. Neem nu mos, bijvoorbeeld, kort en donzig, lang en sliertig, felgroen in sterretjes, gelig groen in krulletjes, enzovoort, enzovoort, enzovoort.

Ook bomen heb je in alle soorten en maten. Van het kleinste en jongste boompje, amper twintig centimeter hoog tot reuzen waar ik me klein bij voel. Donkere dennen, lichtere eiken en beuken nog in hun wintertooi – wist je dat beuken pas hun herfstbladeren loslaten als het jonge groen er al is? In lagere regionen zien de beuken dus al groen, op de hoogste toppen – en dat is boven de duizend metergrens – blijken ze nog roestbruin.

Dieren spotten is wat moeilijker. Eigenlijk is het zo dat ik ze eerder hoor dan ik ze zie. En dus, als ik iets bijzonders hoor, kijk ik vlug die kant even uit. En dan zie ik ze: een kever die cirkelend rond zoemt, een vogel met verzamelwoede in het struikgewas, een specht tokkend in een boom, een hagedis die van een warme rots weg sputtert omdat ik eraan kom, een haas die zich vlug een holletje zoekt, en jawel, ook een paar keer een hert dat bij mijn komst de benen neemt. Eén keer zelfs, echt waar, zie ik een ooievaar. Gewoon, in de Elzas, in een weide. En ik denk: ‘Oei, als daar maar niks van komt!’

Verbonden leven …
… met ‘Jij’

Verbonden leven … met ‘Jij’

Dag God, ik kom weer wandelen. En ik weet, Jij bent er ook.

Jij bent er al, in alles rondom mij. Jouw Kracht stroomt door alles heen, zodat de natuur sprankelt en vol leven is. De schepping groeit en bloeit en spreekt van zoveel meer. Jouw Wijsheid weet van zon en regen, van seizoenen met elk hun eigenheid, van tot leven komen en ook weer doodgaan. Jouw Woord is waar en leeft, dat merk ik aan al wat is. En inderdaad, wat ik zie, is goed!

Jij bent er ook, in beeld en bouwsel. Want mensen hier hebben het nodig Jou tot uitdrukking te brengen. In elk dorp een kerk – en meestal zelfs twee, eigenlijk –, een plek waar Jij Je vinden laat. Ik kom wel eens binnen, misschien wel meer op zoek naar een plekje uit de zon om eventjes uit te rusten. Maar ik weet me welkom, dankjewel daarvoor.

Heel veel keren kom ik ook, midden in de bossen en de velden, een kruisbeeld tegen. Een kruisbeeld, met op de voet daarvan een inscriptie: Uit dank voor een uit de oorlog teruggekeerde zoon, ter nagedachtenis aan oorlogsslachtoffers, gewoon een citaat uit de bijbel, gedenkplek voor een jongeman op die plaats neergebliksemd, …

Dag God, ik kom weer wandelen. En ik weet, Jij bent ook in mij. Jij bent in de kracht in mijn voeten, die mij doet gaan. Jij bent in de creativiteit die gaandeweg opborrelt. Jij bent in de rust die ik ervaar. Jij bent in dat zalige vakantiegevoel en Jij bent in het schrijfwerk dat ik op ‘niet-wandeldagen’ doe. En ik besef: Jij bent er anders ook, alleen neem ik dan niet de tijd dat ook uitdrukkelijk op te merken.

Dankjewel, God, gewoon omdat Jij er bent.

Die zomer van 2020 …

We tellen eind mei.

De lente is bijna voorbij, de zomer komt eraan. En dat betekent voor mij alvast: vakantie van dat regelmatig schrijven. Jawel, vandaag krijg je van mij de laatste blog van dit voorjaar. Je leest me pas opnieuw met dit soort berichten als de herfst in aantocht is.

De zomer is voor mij – en dit jaar misschien nog wel sterker dan anders – de tijd om weer verbinding te zoeken met de natuur. Of er ook echt vakantie kan, is nog niet duidelijk. Corona, weet je wel, … en zullen we deze zomer al de grens over mogen? Of moeten we nog steeds ‘in ons kot’, in onze buurt, in ons land blijven?

Weet je, ik laat het niet aan mijn hart komen. Of het nu van thuis uit is of vanop een andere plek, ik laat me inspireren door wat de natuur mij te vertellen heeft. En misschien, als mij dat een beetje lukt, laat ik jou meegenieten. Hou daarvoor alvast mijn Facebookpagina in de gaten.

Trek je mee op avontuur?

De wandelschoenen aan

Mijn eerste zomerse genoegen zal zijn: elke dag mijn wandelschoenen aan en, weer of geen weer, minstens een half uurtje uit wandelen gaan. In ons Diksmuidse vlakke land geeft dat weidse horizonten, langs de Handzamevaart of langs de IJzer: de lucht, het water, de weilanden en de boerderijen. En ook dichtbij valt heel veel te zien: de wilgen en andere struiken langs het water, de bloeiende bermen, vogels, bijen en libellen en andere insecten.

Wandelen geeft mij ook de kans mijn lichaam op een voor mij juiste manier in beweging te brengen. Anderen joggen of fietsen misschien liever, ik hou meer van het trage tempo van te voet. Het is alsof ik dan pas echt thuis kan komen, in de omgeving, in mijn gedachten, in mijzelf. Al wandelend doe ik nieuwe energie op en wordt mijn creativiteit aangescherpt. De last van wat voorbij is laat ik achter, zodat er ruimte komt voor ‘God-weet-wat’ …

Genieten van mijn tuin

Wat zeker ook te gebeuren staat, is het volop genieten van mijn tuin. Nu denken de meesten van jullie wellicht aan een gezellige zit- en eethoek daar buiten, maar dat is nu net niet wat ik bedoel. Ik hou van dat echte contact met de aarde. Het bezig zijn in de tuin geeft mij een gevoel van geaard zijn, van gegrond in het leven staan.

Mijn tuin heeft iets van een pluktuin, een snoeptuin. De zomer is dan ook volop de tijd om te oogsten. Dan ga ik ’s morgens vroeg al even de tuin in om bessen te verzamelen: aalbessen, kruisbessen, frambozen, bramen, druiven. Nu is er ook de rabarber en begin augustus geven twee pruimenbomen het beste van zichzelf. Verder vallen er ook volop kruiden te plukken: dragon en tijm en oregano en peterselie, citroenmelisse en munt en lavas. En straks wellicht ook nog courgettes en pompoen en …

Puur natuur op mijn bord

Alle goeie dingen bestaan uit drie, en nummer drie, da’s voor mij gezond eten. Ook daar is de zomer hét seizoen bij uitstek voor. Ik hou van de eenvoud én van de smaak van zomerse groenten en zomers fruit. Die zullen dan ook de basis vormen van waarmee ik mijn lichaam voeden zal, deze zomer.

Deze zomer wil ik daar schepje bovenop doen: ik wil weer leren bewust te eten, langzamer, alles proevend … en dus als vanzelf minder. Ik wil in alle rust eten, zodat wat ik eet ook optimaal kan verteren. Ik hoop op die manier mijn toch al wat ouder wordend lichaam nieuwe energie en een betere gezondheid te kunnen geven. Daarom ook deze zomer even geen fabrieksvoedsel en ook geen suiker, geen brood, geen zuivel.

Misschien is uitdaging nummer drie voor mij wel de moeilijkste. Ik heb de maand juni om te oefenen, want nu ben ik met verlof, en dus heb ik alle tijd. Uitdagender wordt het als ik begin juli weer aan de slag moet. En toch, toch wil ik het proberen. Omdat ik geloof, omdat ik weet dat gezondheid daar te vinden is: in de natuur en in beweging in de buitenlucht, in de bessen en kruiden uit de tuin, in gezond voedsel gesmaakt in alle rust.

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in. 

%d bloggers liken dit: