Blog

Een foto van mezelf langs de boorden van de IJzer, op 5 minuutjes stappen van bij mij thuis.

GEZONDHEID-WIJZER

Dit  ben ik: Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. In dit allereerste blogartikel op mijn nieuwe website wil ik jullie graag wat meer vertellen over wat mijn passie voor gezondheid inhoudt en over waar ze vandaan komt.

Natuurlijke gezondheidszorg, een passie

Waarom zoiets als natuurlijke gezondheidszorg, vraag jij je misschien af … Wel, ik kan je daar niet in één enkel woord op antwoorden. Ik moet als het ware een paar kringen maken, en samen maken die kringen het je wellicht wat duidelijker.

Een passie voor mensen

Als eerste loopt er een rode draad van passie voor mensen doorheen mijn leven. Het is alsof ik in mensen zie wat is en tegelijk ook dieper zie, naar wat zou kunnen zijn. Van daaruit besef ik dat elke mens, wat hij ook kan of denkt of doet, in wezen altijd de moeite waard is. Sinds een pelgrimstocht doorheen Taizé, dat religieuze ontmoetingsoord in Frankrijk, is mijn ‘lijfspreuk’ dan ook:

Menslief,
wie je ook bent,
wat je doet of juist niet doet,
wat je kunt of niet kunt,
 gelooft of niet gelooft
en ook als je helemaal niks gelooft, 
jij bent voor mij de moeite waard!

Een van de talenten die ik meekreeg om die ‘liefde voor mensen’ concreet te maken, is luisteren, echt en diep luisteren. Mensen voelen dat, en juist dat maakt dat ze durven vertellen van wie ze zijn en waar ze van leven, maar ook van wat scheef gelopen is en pijn doet.

De onnatuurlijke wereld waarin wij leven

Tegelijk zie ik de wereld waarin wij leven en de manier waarop wij leven. En ik zie ook dat mensen daaraan ten onder gaan. Onze welvaartsziektes worden veroorzaakt door stress, door een verkeerde voeding, door het slikken van al te veel medicijnen, …

Hippocrates, de grondlegger van onze geneeskunde, sprak heel wijze woorden. ‘Maak van je voeding je medicijn, en van je medicijn je voeding!’, was zijn lijfspreuk. Onze huidige voedingsindustrie is echter niet uit op de gezondheid van mensen. Ze denkt alleen in termen van verkopen en van winst maken. Wij eten ons ziek aan wat in de supermarkten ligt. En onze huidige geneeskunde kent niks van voeding. Artsen krijgen in hun opleiding amper iets te horen over hoe voeding de gezondheid beïnvloedt. Hoe kunnen ze dan voeding inzetten om mensen beter te maken?

En daar bovenop komen mensen van vandaag vaak veel te weinig in beweging. Vaak zitten we om ons te verplaatsen naar het werk of naar school, zitten dan zowat de hele dagtaak lang aan een bureau of op een schoolbank, om dan terug thuis de hele avond voor de TV te hangen. En dat terwijl mensen gecreëerd zijn om te bewegen, het liefst buiten in de vrije natuur.

Een leven zonder kwalen, een leven zonder medicijnen

Ik heb een droom!

Ik droom ervan dat mensen tot op hoge leeftijd gezond blijven, dat ze oud kunnen worden zonder kwalen én zonder medicijnen die ze voor de rest van hun leven moeten slikken.

Dat het kan, is zelfs bewezen. Op wereld bestaan een vijftal ‘blauwe zones’ of ‘blue zones’. Dat zijn gebieden waar mensen langer en gezonder leven dan elders op de wereld. In de ‘blauwe zones’ worden mensen makkelijk 90 jaar en meer. Het aantal plus-100-jarigen is er opvallend hoog. Welvaartsziekten kennen deze volkeren niet. Echter, van zodra deze mensen om de een of andere reden overschakelen naar een Westers voedings- en leefpatroon worden ze net zo ziek als wij.

Ik heb een droom!

En aan die droom wil via deze GEZONDHEID-WIJZER een beetje werkelijkheid geven.

De middeleeuwse kruidenvrouw

Ik beloofde je bij het begin van dit artikel ook iets te vertellen over waar mijn droom vandaan komt. Wel, dan moet ik je vertellen van toen ik een meisje was in het eerste jaar van het secundair onderwijs. We leerden in de geschiedenislessen in dat eerste jaar over de middeleeuwen. En ik weet niet hoe het komt, maar van alle periodes in de geschiedenis zijn het de middeleeuwen die mij het meeste aanspreken.

Twee figuren in het bijzonder spraken mij tot de verbeelding. Er was de ‘eeuwige student’, die van universiteit naar universiteit trok om alles te leren wat er te leren viel. En ergens in de loop van die zoektocht werd hij van ‘alleen maar student’ meer en meer ook ‘professor’.

En er was de ‘kruidenvrouw’. Dat was een vrouw die met kruiden en andere volkse remedies mensen en dieren in haar dorp genas. Ze had wat vreemde gaven, ze doorzag wat er scheelde en deed daar wat aan, ze was de wijze vrouw van het dorp. Mensen waren soms ook bang van haar vreemde krachten, en daarom kwam zo’n kruidenvrouw wel eens als ‘heks’ op de brandstapel.

En ik, ik denk dat ik een beetje een combinatie ben van die twee …

 

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in. 

Zingen helpt écht tegen stress!

Diep van binnen wist ik het al. Eigenlijk had ik het al zovele keren zelf ervaren en het ook bij anderen zien gebeuren. En nu las ik het laatst in een artikel: ‘Zingen helpt écht tegen stress!’

Het begint al met je hartslag en met je ademhaling. Je ademhaling wordt bij het zingen dieper en meer gecontroleerd, en ook je hartslag past zich aan. Er komt een zekere rust over je, en die is voelbaar tot in je meest vitale functies. Als je zingt, lijken je ademhaling en je hartslag op die van iemand die aan yoga doet.

Maar er is meer. Terwijl je zingt, vallen je gedachten stil. Meer dan eens mocht ik dat horen van de mensen die bij mij komen zingen. ‘Hé, wat ontspannend,’ zeiden ze dan, ‘ik heb weer een heel uur lang aan niets anders gedacht!’ Dit ‘focussen op één ding tegelijk’ jaagt stress gewoon de deur uit. Als we dat konden bij alles wat we deden, dan bestond stress gewoon niet meer.

En het gaat nog verder. Zingen beïnvloedt onze immuniteit. Ons zelfgenezend vermogen krijgt een boost. Zingen maakt je dus niet alleen weerbaarder tegen stress, maar tegen ziekte in het algemeen. We maken meer hormonen aan die ons beschermen tegen stress, ons verdedigingssysteem tegen ziektekiemen staat sterker en het zingen zelf ontspant ons, waardoor alles ook nog eens beter werkt. Winst op alle vlakken, dus …

Alleen … veel mensen durven niet zo goed zingen. Ooit, wellicht, hebben ze gehoord dat ze beter hun mond zouden houden, want …

En dan klinkt het alsof zingen alleen mag en kan door hoog getalenteerden, zij die in TV-programma’s als The Voice hoge toppen scoren. Wel, niets is minder waar. Zingen onder de douche mag. Meezingen met de radio mag ook, zelfs als jouw stem iets minder zuiver klinkt dat die van je grote voorbeeld. Zingen in je eentje, zingen in een band of in een koor, zingen voor jezelf, zingen voor publiek, … het mag allemaal!

En weet je, met zingen neem je ruimte in. Je laat jezelf zien, je laat jezelf horen. Je gaat als vanzelf meer in je eigen kracht staan, je gaat steviger in het leven staan. Als je samen met anderen zingt, ontstaat samenhorigheid. Je staat niet langer alleen, je hoort erbij. En ook dit alles gaat stress tegen en bevordert je gezondheid.

Begrijp je nu waarom ik als Consulent Natuurlijke Gezondheid vasthoud aan het wekelijkse zanguurtje op maandagavond? Wil je daar meer over lezen, klik dan op deze link. Je verneemt er meer over hoe ‘Zing je vrij! – Zingen tegen stress’ in z’n werk gaat. En voor wie graag even wil proberen: op de eerste maandag van oktober gaan we weer van start, en jij bent dan van harte welkom voor een gratis try-out.

Je body heeft altijd het beste met je voor!

Straffe uitspraak, is het niet?!?
Je body heeft altijd het beste met je voor, … ook als je verkouden bent of griep hebt. En ook als je van de pijn haast niet meer bewegen kunt. En zelfs als je diabetes hebt of kanker of hartproblemen of …

En toch is het waar. Op elk moment in je leven maakt je lichaam er in de gegeven omstandigheden het beste van. Maar om je dat te laten snappen, moet ik eerst even wat omwegen met je maken.

Wat een symptoom je vertellen wil

Wij zien een symptoom bijna als vanzelf als een lastig kwaad waar we het liefst zo vlug mogelijk van af willen. Hebben we pijn, dan nemen we een pijnstiller. Hebben we koorts, dan slikken we een koortswerend middel. Hebben we last van een ontsteking hier of daar, dan grijpen we al vlug naar een ontstekingsremmer. En ga zo maar door, elk medicijn probeert een klacht zo vlug mogelijk weg te werken, zodat wij verder kunnen …

… zodat wij verder kunnen op dezelfde manier als we altijd al deden. En juist daar zit het wellicht fout. Een paar kleine voorbeelden:

  • Ik krijg hoofdpijn. In plaats van een pijnstiller te slikken, vraag ik me eerst even af waar die hoofdpijn vandaan kwam. Stootte ik mijn hoofd en geeft dat nu pijn? Heb ik te veel stress, en dus last van spanningshoofdpijn? At ik iets wat niet goed verteerde, en geeft die maaglast nu ook nog hoofdpijn? Of ben ik gewoon moe, en moet ik eigenlijk gaan slapen? In het slechtste geval is er echt iets mis met mijn hoofd en consulteer ik beter zo vlug mogelijk een arts.
  • Ik heb de laatste tijd toch zoveel last om in beweging te komen. Ik voel me stram en stijf en ik heb vaak pijn in mijn gewrichten. In plaats van ineens ontstekingsremmers te nemen, doe ik eenzelfde zoektocht. Eet ik voldoende gezond? Krijg ik voldoende rust? Heeft de stramheid te maken met een gebrek aan lichaamsbeweging? Of beweeg ik juist heel vaak te veel en is er sprake van overbelasting? Ik ga nog een stapje verder in mijn bedenkingen: Loop ik me niet te pletter om onrealistische dromen na te jagen? Of ben ik eerder te vaak en te veel in de weer om het anderen naar hun zin te maken?
  • Een laatste voorbeeld: ik kwam laatst van de dokter en kreeg het verdict ‘ouderdomsdiabetes’. En ook hier wil ik graag wat dieper kijken en snappen wat er aan de hand is. At ik de laatste tijd minder gezond, meer suiker en meer koolhydraten? Had ik teveel stress, waardoor mijn lichaam te vaak en te veel in een staat van paraatheid verkeert en dus ‘suiker’ in het bloed houdt zodat ik kan vechten of vluchten, mocht dat nodig zijn? Of was ik misschien niet lief genoeg, niet zoet genoeg voor mezelf, en laat mijn lichaam mij dit op deze manier zien?

Op die manier kun je je bij elk symptoom gaan afvragen waar het vandaan komt en wat voor jou de betekenis is van die klacht. Immers, wat er ook met je gebeurt, alles heeft jou iets te vertellen. Het is je zelfgenezend vermogen dat van zich laat horen. Omwille van je gezondheid op langere termijn zou ik je willen uitnodigen om aan dat zelfgenezend vermogen ‘gehoorzaam’ te worden. Let wel, hiermee bedoel ik niet de ‘platte gehoorzaamheid’ van ‘jij doet wat ik zeg omdat ik het zeg’. Nee, ik zou je willen uitnodigen tot echte gehoorzaamheid: horen naar wat je lichaam jou wil vertellen en daar dan ook naar handelen.

Over symptomen onderdrukken

En nu een tweede omweg: Laten we het even hebben over wat er gebeurt als je een symptoom gaat onderdrukken. Eerst geef ik je een paar simpele voorbeelden die wat duidelijk kunnen maken.

  • Ik heb diarree, en niet zo’n klein beetje. Nee, op deze manier kan ik niet uit werken gaan … en dus neem ik een middeltje tegen de diarree. Wat ik echter niet besef, is dat mijn darmen geprikkeld werden door een bacterie of een giftige stof die mijn lichaam het liefste zo vlug mogelijk kwijt wilde raken. Vandaar ook die diarree: floep, eruit, weg ermee! Met mijn stopmiddel zeg ik aan mijn lichaam: nee, nee, niet weg ermee, blijf jij maar lekker zitten!!! En mijn lichaam, die het beste met mij voorhad, krijgt het harder te verduren. De bacterie of de gifstof moet met nu grover geschut te lijf gegaan worden.
  • Ik heb koorts, zou terug het bed in moeten, maar ik wil niet. Ik wil toch nog van alles doen. En ik neem een koortswerend middel. En dus stop ik de natuurlijke reactie van mijn lichaam om ziektekiemen te lijf te gaan. Want ziektekiemen kunnen geen warmte verdragen en gaan al kapot bij een ‘lichte’ koorts, zo tussen de 38° en 39,5°. Als ik de koorts had laten doen, dan was ik eventjes ‘ziek’ geweest, maar voelde ik me daarna weer kiplekker. Nu blijft dat landerige gevoel maar hangen. Ik geraak er precies niet meer helemaal bovenop.

Dat zijn de simpele voorbeelden. En zo zou ik er nog wel een paar kunnen toelichten: verkoudheid, een zweer of een plaatselijke ontsteking, alle kinderziektes, …

Hetzelfde geldt echter ook bij zwaardere ziektes, of bij ziektes die zo lang blijven aanslepen dat je ze chronisch kunt noemen. Vaak zijn zij het gevolg van het altijd maar onderdrukken van die ‘kleinere symptomen’. Als ik in het kleine niet leer te gehoorzamen aan wat mijn lichaam van mij vraagt, gaat het van kwaad naar erger, … tot mijn lichaam niet anders meer kan dan mij chronische vermoeidheid of een hart- en vaatziekte of een hersen- en zenuwziekte of een kanker als symptoom te geven. En ja, ook dan is dat het allerbeste wat mijn lichaam nog voor mij kan doen. En nog steeds hoopt mijn lichaam dan dat ik ga luisteren naar wat het mij te vertellen heeft, nog steeds hoopt mijn lichaam dat ik ‘gehoorzaam’ word.

Als ik echter alle symptomen, alle klachten die mijn lichaam geeft alleen maar blijf onderdrukken – en het maakt geen verschil of dat gebeurt met medicijnen of met natuurlijke middelen – dan kan mijn lichaam niet anders dan alleen maar zieker worden … tot uiteindelijk de dood daarop volgt.

Leer je lichaam te ondersteunen

Hoe je dan beter met ‘ziek zijn’ omgaat, ontdek je vanzelf als je gaat luisteren naar wat je lichaam je te vertellen heeft. Ga ervan uit dat elk symptoom een signaal is van je zelfgenezend vermogen. Met elke klacht wil je lichaam je op het spoor brengen van wat werkelijk goed voor je is. Soms is dat wat meer rust, soms ook wat meer beweging, en dan liefst in gezonde buitenlucht. Soms is dat wat minder eten, soms wat meer, en vaak wellicht ‘anders leren eten’. En soms vraagt je lichaam van jou dat je anders in het leven gaat staan: loslaten van dingen die te veel spanning geven, een job of een relatie laten vallen omdat ze je ziek maken, een manier van omgaan met jezelf of met anderen veranderen, zodat de energie weer kan gaan stromen.

In wezen is het makkelijk. Ik zei het al: leer luisteren naar wat je lichaam je te vertellen heeft, en wees dan gehoorzaam. Echter, in kleine en vaak acute ziektes is dat behoorlijk eenvoudig. In chronische, gecompliceerde ziektes is het vaak moeilijker te achterhalen wat je lichaam je nu weer wil vertellen. Je moet dan als het ware verschillende laagjes afpellen en stapje voor stapje in de goede richting proberen te evolueren. En daarbij kan het nodig zijn iemand met je mee te laten kijken. Een Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg, bijvoorbeeld …


Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in. 

Bio, natuurlijk, … dat is logisch!

Vandaag wil ik je een en ander vertellen de biologisch keuken. Want, jawel, ikzelf probeer zoveel als mogelijk te koken met biologisch gekweekt voedsel. Dat vind ik belangrijk, zowel omwille van de gezondheid als omwille van de smaak.

Maar misschien eerst nog even dit: de naam ‘biologisch’ is helemaal nog niet zo oud, eigenlijk ontstond ze pas na de tweede wereldoorlog. Voor die tijd was alle voedsel gewoon biologisch. Van pesticiden en kunstmest en groeihormonen was voor die tijd in de landbouw gewoon geen sprake. De term ‘biologisch’ is pas ontstaan toen de reguliere landbouw zijn natuurlijke karakter begon te verliezen. ’t Is een beetje gek, vind ik, dat iets wat altijd al als ‘natuurlijk’ werd gezien, ineens de uitzondering werd, maar zo is het in onze geïndustrialiseerde wereld nu eenmaal gegaan.

Ik echter kies voor de natuur, en dus voor zo natuurlijk mogelijk gekweekt en bereid voedsel. Vandaar mijn pleidooi voor biologisch voedsel, voor mij is dat zo logisch als wat!

Nee, dank je, geen gifstoffen op mijn bord …

Het minste wat je van biologisch voedsel kunt zeggen, is dat je veel minder gifstoffen binnenkrijgt. In de biologische landbouw worden immers geen herbiciden (tegen onkruid), fungiciden (tegen schimmels), insecticiden (tegen insecten), acariciden (tegen teken en mijten), slakken dodende middelen, rodenticiden (tegen kleine dieren als muizen, ratten en mollen), kiemdodende stoffen, groeiregelaars en rijpingsvertragers of – versnellers gebruikt. Wat je aan dergelijke stoffen niet binnenkrijgt, moet je lichaam ook niet afbreken en verwijderen. Het kan je niet ziek maken.

Ik moet toegeven, onze biologische producten zijn niet helemaal vrij van deze schadelijke stoffen. Wat immers op een naburig landbouwbedrijf gebruikt wordt, komt via vervuild grondwater of regenwater en via verstuiving en dus door de wind voor een deeltje toch op biologische gewassen terecht. Maar de concentratie van deze stoffen is vele malen minder en dus minder toxisch voor ons lichaam.

En dan is er het verhaal van de medicijnen in de dierlijke landbouw

Regulier gekweekt vee krijgt groeihormonen toegediend. We willen immers mals vlees op ons bord, en dat is dé manier om dat bij de dieren te bekomen. Verder leven vaak te veel dieren op te weinig oppervlakte, waardoor de kans op het uitbreken van ziektes vele malen groter wordt. Daarom wordt preventief antibiotica toegediend.

Aangezien het standaard toedienen van antibiotica en hormonen in de biologische veeteelt verboden is, krijgen wij deze stoffen dus ook niet zomaar binnen. De antibiotica in ons vlees kunnen mee voor een gezondheidsramp zorgen, want meer en meer bacteriën worden resistent tegen de al te vaak toegediende antibiotica. Dit geldt ook voor de antibiotica die we via ons vlees binnenkrijgen. Het is niet ondenkbaar dat we ondertussen gewoon resistente bacteriën eten. Hormonen zijn dan weer gevaarlijk voor ons omdat ze mee oorzaak zijn van de explosie aan kankers in onze tijden.

Biologisch bevat meer fytonutriënten … die de gezondheid bevorderen

Er is niet alleen wat we aan toxische stoffen niet binnenkrijgen, er is ook wat we aan gezondheid bevorderende stoffen wel binnenkrijgen. Biologische gewassen bevatten, door de tragere groei– en rijpingstijd vaak iets meer vitamines en mineralen dan de regulier gekweekte gewassen. En dat is alvast mooi meegenomen.

Het grote verschil ligt echter op het vlak van de fytonutriënten, de kruidige en vaak geneeskrachtige stoffen in planten. Die ontwikkelen biologische planten om zichzelf te beschermen tegen insecten, schimmels, bacteriën en virussen. En het is juist deze immuniteit van de plant die ook ons beschermt tegen ziektes, ja, zelfs tegen kanker. Biologisch vlees bevat dan weer veel meer ontstekingsremmende omega 3 vetzuren. Runderen halen deze omega 3 uit het gras dat ze eten. Dieren die met maïs en soja gevoederd worden, bieden dus ook op dat vlak verarmd vlees.

Als dit alles de keuze voor biologische voedsel niet rechtvaardigt, ja, dan weet ik het ook niet meer. ‘Stem met je centen, kies voor bio!’, zou ik je alvast durven aanraden. Zelf doe ik het ook!

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in.

Ziek, zieker, ziekst!

Ik stel je een vraag: ‘Wie is het meest ziek? Hij of zij die aan diabetes lijdt en trouw zijn medicijnen neemt, of veeleer hij of zij die ziek als een hond met de griep in bed ligt? Of nog, iemand die depressief is of iemand die aan astma lijdt? Of als je moest kiezen tussen hij of zij die aan een hartkwaal lijdt en hij of zij die opgesloten zit in het verdriet om het verlies van een kind?’

Misschien denk jij nu wel: ‘Wat een knettergekke vragen! Je kunt de ene ziekte toch niet zomaar tegen de andere afwegen. Trouwens, is dat niet eerder subjectief. Je bent zo ziek als jij je voelt!’

Wel, nee, dat is niet helemaal waar. De ene ziekte weegt wel degelijk zwaarder dan de andere. En het is niet altijd de ziekte die het meest ziek aanvoelt, die ook de ergste is. En juist daar wil ik met deze blog een beetje meer klaarheid in brengen.

Gezond is de mens die …

Ooit al eens bij die vraag stilgestaan?
Wie is gezond?
Of beter nog: Wat is het doel van gezondheid?

Je zou kunnen zeggen: ‘Gezond is de mens die vrij van pijn en zonder klachten is.’

Je zou echter nog een hele stap verder kunnen gaan, en zeggen: ‘Gezond is de mens die zonder pijn en zonder klachten is, en daarvoor geen medicijnen hoeft te nemen.’ Of nog: ‘Gezond is de mens die zijn dromen waar kan maken, en dat zonder daar belemmeringen door eigen beperkingen bij te ondervinden.’ Of weer een beetje anders: ‘Gezond is de mens die met al zijn capaciteiten kan bijdragen tot het geluk van zichzelf, van de mensen rondom en van de hele wereld.’

Dat laatste klinkt toch wel een beetje anders dan alleen maar vrij zijn van pijn en ongemakken, is het niet?

Acuut versus chronisch

Een acute ziekte kan je vellen, onverwacht en totaal. Denk maar aan een griep die op je valt en je à la minute het bed doet houden. Koorts en rillingen, zo slap als een vod, geen honger en geen zin om ook maar iets te doen.

Als iets ziek aanvoelt, dan is dát het wel. En toch is je lichaam op dat moment maar één stap verwijderd van gezondheid. Een acute ziekte is immers een ‘opruimactie’ van je lichaam. Misschien ging je een beetje te ver door en maakte vermoeidheid dat je minder weerbaar was tegen de ziekte. Misschien at je wat minder gezond, waardoor je lichaam een beetje te veel vervuild raakte. Of misschien was je gewoon eventjes iets minder vitaal, waardoor de ziekte je in zijn greep kon krijgen.

Het gevolg is dan een acute ziekte. Dan kan griep zijn, maar ook een verkoudheid, eventjes een felle diarree, al dan niet gepaard met misselijkheid en braken, of een eenmalige ontsteking van een gewricht die pijn geeft en je belemmert in je bewegingen.

Het beste wat je met zo’n ziekte kan doen is: rusten, vasten, je lichaam de tijd en de ruimte geven de ziekte zelf te bekampen. Laat je dat gebeuren, dan voel je je achteraf beter dan voordien: fitter, energieker, bevrijd van iets wat niet goed voelde.

Bij kinderen zie je dat het meest duidelijk: na elke kinderziekte – en wat is zo’n kinderziekte anders dan een acute ‘opruimactie’ – maken ze een groeispurt door. Plots kunnen ze iets wat ze voordien nog niet konden. Er is na de kinderziekte immers energie op overschot, energie die gebruikt kan worden om een verdere ontwikkeling aan te gaan.

Een chronische ziekte is heel anders van aard. Denk maar aan diabetes of aan een te hoge bloeddruk, al dan niet gepaard gaand met het dichtslibben van je slagaders, aan hoofdpijn die heel regelmatig terugkeert of aan een chronische ontsteking van één of meerdere gewrichten.

Een chronische ziekte is een ziekte die lang blijft duren of zelfs niet meer overgaat. Vaak krijg je dan voor de rest van je leven medicijnen te slikken, waardoor het wel weer lijkt te lukken. Je lijkt minder ziek dan bij een acute ziekte, maar in wezen ben je zwaarder ziek. De ziekte tekent immers je hele verdere leven.

Een rangorde vertelt je over de ernst van je ziekte

Jij bestaat uit één geheel, maar dat éne geheel kan wel in verschillende lagen opgesplitst worden. Jij bestaat voor een deel uit je fysieke lichaam, maar ook uit je emoties en je gedachten. En door dat alles heen spreekt wie jij in wezen bent.

Je zou jezelf dus kunnen opdelen in fysieke, emotionele, mentale en spirituele aspecten van jezelf. En in al die aspecten kun je gezond zijn of in mindere of meerdere mate ziek.

Wie spiritueel ziek is – geen zin meer in het leven ziet, geen liefde meer kan geven, noch ontvangen, niet meer gelooft in zijn waarde als mens – is het meest fundamenteel ziek. Wie alleen fysiek ziek is, heeft dan misschien wel last van zijn ziekte, maar kan nog zoveel betekenen, voor zichzelf, voor anderen en voor de wereld. Denk maar aan Beethoven die, doof geworden, nog zijn mooiste symfonieën schreef. Of aan Stephen Hawking die, gekluisterd aan zijn rolstoel en met behulp van spraaktechnologie, studenten rondom zich verzamelde en hen de wonderen van de kosmos openbaarde.

Je zou dus kunnen zeggen: Wie alleen fysiek ziek is, is het minste ziek. Wie emotioneel ziek is – van ontevredenheid over angst en verdriet naar depressie, al dan niet met zelfmoordneigingen – is meer ziek. Wie mentaal ziek is – van vergeetachtigheid over waanvoorstellingen en achtervolgingswaan tot volledige mentale verwarring (vb. dementie) -, gaat nog een stapje verder. En wie spiritueel ziek is, is het meeste ziek.

Binnen elk van die aspecten kunnen we weer een rangorde opstellen. Nemen we het fysieke aspect, dan is het duidelijk dat een ziekte aan de hersenen of het hart veel ernstiger is dan een ziekte aan een van beide longen of aan een van beide nieren. En dat is op zijn beurt weer ernstiger dan een kwaal aan één bot of één spier. Het minst ziek ben je als alleen je huid last heeft.

Ja, dat kan allemaal wel, maar wat is nu het nut van dit inzicht?

Dat is inderdaad de volgende en meest belangrijke vraag!
En om op die vraag een antwoord te geven, geef ik je een paar tips:

  • Ben je acuut ziek, prijs je dan gelukkig. Je bent op een haar na gezond! Het beste wat je nu kunt doen, is gewoon uitzieken. Wedden dat je je achteraf beter voelt dan voordien?
  • Word je chronisch ziek, ga dan niet zomaar akkoord met medicijnen die je voor de rest van je leven moet slikken. Ga na of een veranderingen van levensstijl – anders eten, meer ontspannen, meer bewegen, voldoende nachtrust, … – een verschil kunnen maken.
  • Moet je toch aan de medicijnen, ga dan na of je geen ‘ergere’ klachten ontwikkelt, vb. door de nevenwerkingen van bepaalde medicijnen. Is dat wel het geval, dan is het beste advies dat ik je kan geven: Ga op zoek naar een andere manier om met je klachten om te gaan. Want doe je dat niet, dan evolueert het vast van kwaad naar erger.

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in. 

Geniet van de zon!

Daar is de lente, daar is de zon … bijna, maar ik denk dat ze weldra zal komen, zingt Jan De Wilde in zijn liedje. En inderdaad, als de eerste lentezon zich op het eind van de winter al vertoont, dan begint het bij mij te kriebelen. Dan zou ik zelf ook wel willen zingen … of in de tuin gaan werken … of een lange wandeling maken in de vrije natuur …

Want de zon geeft léven, de zon geeft nieuwe energie!

Het zonnevitamientje

Als wij in de zon komen met ontblote huid – en dan liefst niet preventief ingesmeerd met zonnebrandcrème – wordt in onze huid onder invloed van de zon vitamine D aangemaakt.

Vitamine D zorgt er niet alleen voor dat we ons beter gaan voelen en dat de winterblues plaats maakt voor lentekriebels, ze zorgt ook voor een goede werking van ons immuunsysteem, zodat we minder vlug ziek worden. Ze helpt de calciumspiegel in ons lichaam op peil te houden, zodat we sterke botten en sterke tanden behouden. Vitamine D draagt zorg voor een gezond hart, gezonde bloedvaten, gezonde hersenen en zenuwen, en helpt zelfs om een normale bloedsuikerspiegel en een normaal gewicht te behouden.

Als een beetje zonlicht op onze huid dat allemaal voor ons kan doen, dan zouden we ons naar buiten moeten haasten van zodra de zon ook maar een beetje om het hoekje komt piepen. Helaas, wij zitten te vaak en te veel binnen, en dat bevordert onze gezondheid niet.

Zonnebrand

Is de zon dan niet ook gevaarlijk voor ons? Moeten we ons niet dik, dik, dik insmeren tegen zonnebrand?

Wel, ja en nee … De zon kan gevaarlijk zijn, maar alleen als wij ‘onverstandig’ gaan zonnen. Veel meer dan gevaarlijk is de zon gezond voor ons. Zonder zonlicht kunnen wij niet leven. Maar daarover verder meer, eerst iets over ‘gezond zonnen’.

De zon is gevaarlijk … als wij onvoorbereid ineens in felle zon uren gaan liggen bakken. Je begrijpt dat jezelf laten verbranden geen goed idee kan zijn. Maar jezelf beschermen – of tenminste, denken dat je beschermd bent – met een zonnebrandcrème factor ik-weet-niet-hoeveel is ook niet gezond. De crème voorkomt dat je huid het te warm krijgt en verbrandt, maar de meest schadelijk stralen van de zon worden er niet door tegengehouden.

Beter is het de huid geleidelijk aan te laten wennen aan de zon. Dan krijg je beetje bij beetje een bruin kleurtje, en juist dat bruine kleurtje is je eigen natuurlijke bescherming tegen de zon. Stel je huid iedere keer het mooi weer is een beetje meer aan de zon bloot, en je lichaam zorgt zelf voor de beste bescherming die je kunt krijgen. Als je in de lente begint met regelmatig een uurtje ‘zonnen met blote armen en benen’, dan mag je in de zomer best wat langer in de zon.

De zon en het dag-en-nacht-ritme

Eén van de dingen die de zon – en het zonlicht, het daglicht – ook met je doet, is je ’s morgens wakker maken. Wie op een natuurlijke manier wakker wordt, gewekt door het licht, zal vanzelf makkelijker de dag beginnen. Evenzo zouden we vanzelf moe moeten worden als het daglicht vermindert. En daar gaat het in onze moderne tijden fout. Lang nadat de zon is ondergegaan, blijven wij wakker en alert … door het gebruikt van kunstlicht en blauw licht uit TV, computer, tablet, smartphone, …

Wie last heeft van vermoeidheid overdag zou het eens moeten proberen: laat je ’s morgens wekken door het daglicht en zorg ervoor dat ’s avonds het licht minder fel wordt. Vermijd vooral blauw licht, vanaf zo’n tweetal uur voor je gaat slapen. Laat geel licht – kaarslicht of gedempt licht – je helpen om de overgang van activiteit naar slaap te maken.

En er is meer: zonlicht moet je eten …

Dr. Henk Fransen, een Nederlandse arts die zwaar zieke mensen helpt gezonder te worden, beschrijft het als volgt: elke cel van ons lichaam heeft zonlicht nodig om zijn functies te kunnen uitvoeren. Een gezonde cel is een cel vol licht, een donkere cel is een zieke cel. Wil je gezond worden, voed dan je lichaamscellen met licht!

Klinkt gek, is het niet ?!?

Maar als je de man verder beluistert, dan besef je dat het in wezen heel eenvoudig is. Via de huid en ook via de ogen kunnen we het zonlicht rechtstreeks absorberen, dat is waar. Maar dat is onvoldoende om al onze cellen vol licht te krijgen. Om dat te laten gebeuren, moeten we zonlicht eten.

Jawel, zonlicht eten …

… en dat kan heel makkelijk, want planten zetten zonlicht om in voedsel dat wij kunnen eten. Denk maar aan de fotosynthese, waardoor groene bladgroenten ontstaan. Verse groeten en vers fruit bevatten ‘eetbaar zonlicht’ in alle kleuren van de regenboog. Zieke mensen hebben dus – naast de zon op hun huid – een overdosis aan verse groenten en fruit nodig, minstens een deel daarvan in de vorm van rauwkost.

En gezonde mensen … blijven gezond als ook zij hun cellen voeden met vers, door de natuur geproduceerd zonlicht!

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in.

“Let food be thy medicine and medicine be thy food.”

Deze uitspraak – Laat voedsel je medicijn zijn en medicijn je voedsel – zal oorspronkelijk wel in het Grieks geklonken hebben. Ze komt uit de mond van Hyppocrates van Kos, de grondlegger van de westerse geneeskunde. In de Natuurlijke Gezondheidszorg gaan we er inderdaad van uit dat voeding van cruciaal belang is in het gezonder worden en het tot op hoge leeftijd gezond blijven van mensen.

Vandaag geef ik je de vijf belangrijkste tips voor een écht gezonde voeding, een voeding die ons zelfgenezend vermogen helpt er het beste van te maken.Wil je meer weten over gezonde voeding, schrijf je dan in voor het ‘Jaartraject gezonde voeding‘ dat twee keer per jaar van start gaat, één keer eind februari en één keer eind september. Maar goed, nu eerst die vijf belangrijkste tips …

Tip 1: Eat real food – Eet écht en levend voedsel

Kijk eens door de ogen van je (over-)grootmoeder en stel je voor dat zij in een grootwarenhuis van vandaag haar voedsel zou moeten kiezen. Ik vermoed dat zij veel van de dingen die ze daar ziet amper als voedsel zou herkennen. Ja, de versafdeling van groenten en fruit, dat wel. En bij het vlees of de vis de ‘pure’ dingen wellicht ook. En een gewoon brood, rond of lang, dat vast ook nog wel …

Maar de rest?

Kant en klaar.
In plastic, blik en bric.
Geprepareerd tot slaatjes en burgers.
Niet alleen confituur, maar ook choco en speculoospasta.
Boterkoeken en cornflakes en snoep en koek en chocola bij de vleet.

Gezond voedsel is vers, zo van de boerderij of uit de tuin afkomstig. Hoe minder fabriekswerk eraan te pas kwam, hoe beter. Puur natuur en nog vol levenskracht. Als je kunt kiezen, koop dan appels in plaats van kant en klare appelmoes. Een appel is levend voedsel. Als je de pitjes plant en wat water geeft, ontdek je de levenskracht ervan. Appelmoes is dood voedsel, en hoe langer geleden gemaakt, hoe minder vitaal. Wat nog leven in zich draagt, kan ook jou leven en gezondheid geven. Wat al lang dood is, kan alleen nog calorieën bijdragen.

Tip 2: Drink voldoende water

Wij zijn levende wezens.
We zijn verwant met de aarde … en met de zee.
We bestaan voor zo’n 70% uit ‘zout water’ …
en als het niveau van dat water te veel zakt, drogen we uit.

Het is van belang dat we water drinken, of kruidenthee. Die belasten ons lichaam maar weinig en bieden veel voordelen. Koffie kan ook, maar met mate. Bij meer dan drie kopjes per dag slaat het voordeel om in nadeel.

Pas echter op met fruitsap – brengt te veel suikers ineens aan.
Pas ook op met alcohol – daar heeft de lever te veel last van en dan lukt ontgiften minder vlot.
Pas op met frisdrank, of het nu met suiker, light of zero is. Frisdrank bevat te veel zuren en te veel fosfor, beide niet goed voor ons lichaam. En ook synthetische zoetstoffen zijn helaas geen onschuldig alternatief voor suiker.

Denk zoals ik het een mama ooit aan een kind hoorde uitleggen: Je wast je lichaam aan de buitenkant toch ook met water? Wel, ook je binnenkant heeft water nodig om schoon te blijven!

Tip 3: Groenten en fruit zijn de basis van een gezonde voeding

Ik ben traditioneel groot gebracht: ’s morgens brood, ’s middags brood en ’s avonds warm en dus aardappelen. In ’t weekend was het ’s middags warm – frietjes op zondag – en ’s avonds brood. Groenten kwamen bij ons behoorlijk vaak en veel op het bord. Die werden immers zelf gekweekt, in de moestuin. Bij de warme maaltijd kregen wij zowel soep als vers klaargemaakte groenten bij de aardappelen en het vlees.

Zelf ga ik nog een stapje verder, en daar wil ik ook jou toe uitdagen: Maak van groenten (en fruit) de basis van wat je eet. Meer dan eens eet ik geen aardappelen of brood, maar een grotere hoeveelheid groenten, vaak twee of drie soorten per maaltijd. Op die manier krijg ik een bredere waaier aan vitamines, mineralen en andere gezondheid bevorderende stoffen op mijn bord.

Tip 4: Wees niet bang van gezonde vetten

Ze hebben ons bang gemaakt van vet, als zou vet alleen maar een dikmaker en ziekmaker zijn. Niets is echter minder waar. Het zijn eerder suiker en geraffineerde koolhydraten, zoals in brood en koekjes en snoepgoed die dik en ongezond maken. De vetten die we in onze vetcellen opslaan zijn voor het overgrote deel ‘door insuline getransformeerde suikermoleculen’. Dat vet kan alleen terug ingezet worden als energie, op een moment dat er gebrek is aan suiker in het bloed. Alleen, wij eten zo vaak en zo veel dat er quasi nooit een gebrek komt. En dus slaan we die reserves op. En dus worden we alsmaar dikker.

Gezonde vetten zijn zowel verzadigde als onverzadigde vetten. We hebben beide nodig, maar dan wel in een goede verhouding. En van de onverzadigde vetten hebben we ook de verschillende soorten – omega 9 en omega 6 en omega 3 – nodig, ook hier weer in een juiste verhouding.

Verzadigde vetten – dat zijn bij kamertemperatuur vaste vetten – gebruik je om te bakken en te braden en zelfs om te frituren. Onverzadigde vetten – die zijn vloeibaar bij kamertemperatuur – gebruik je als dressing bij de groenten. Transvetten – in margarines, in kant-en-klare mayonaises, in koekjes en ander gebak – zijn uit den boze. Dat zijn ongezonde vetten!

Die gezonde vetten hebben we broodnodig. Immers, onze hersenen en zenuwen bestaan voor het grootste deel uit vet. En elke cel van ons lichaam heeft een membraan, een velletje dat bestaat uit fosfolipiden – een bepaald soort vetten. Een tekort aan gezonde vetten kan dan ook ernstige gevolgen hebben voor onze gezondheid. Wees dus niet bang van gezonde vetten. Mijd eerder een teveel aan suiker en aan transvetten.

Tip 5: En bovenal: geniet van wat je eet!

De grootste fout echter die je kunt maken, is je zoveel zorgen maken over wat je beter wel of niet gaat eten, dat je van je eten niet meer kunt genieten. Wat je dus ook eet – en ook als het eens ‘lekker ongezond’ is -, geniet van wat je eet.

Eet langzaam en kauw goed. Hou je aandacht bij wat je eet (en niet bij de TV of de krant of de zorgen van de dag). Proef wat er te proeven valt, en wees dankbaar dat je te eten hebt. En voor wie kookt: gebruik naast peper en zout ook altijd een snuifje liefde. Want liefde voor de mensen voor wie je kookt – ook al is dat alleen voor jezelf – is het meest gezonde wat je op tafel kunt brengen.

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in.

Wij zijn anders ziek dan de generaties voor ons

Er was een tijd …

Er was een tijd dat mensen nog stierven aan een gewone griep of aan een of andere kinderziekte. Er was een tijd dat moeders veelvuldig in het kraambed overleden. Er was een tijd waarin ondervoeding en een vervuilde leefomgeving mensen zo zwak maakte dat ze bezweken aan de geringste infectie.

In die tijd waren er twee grote oorzaken van het ziek worden en overlijden van mensen:

  • Er was het probleem van onvoldoende voedsel en vooral ook een te geringe variatie in voedingsmiddelen. Van de grote diversiteit aan vitamines, mineralen en andere gezondheid bevorderende stoffen in voeding wist men toen nog niks. Zo kon het gebeuren dat zeelieden stierven aan scheurbuik door een tekort aan vitamine C. Zo kon het ook gebeuren dat in Londen in de 18de en de 19de eeuw veel kinderen leden aan rachitis, een ziekte waarbij de beenderen in het lichaam te zwak waren en makkelijk bogen of braken. Rachitis ontstond door een tekort aan zonlicht en daardoor een gebrek aan vitamine D.
  • Er was ook het probleem van een gebrek aan hygiëne. In de middeleeuwen kon de pest uitbreken omdat mensen zich onvoldoende wasten en omdat ze het vuil gewoon open op straat lieten liggen. In vroegere tijden stierven ook veel vrouwen aan kraamvrouwenkoorts. In 1847 ontdekte dr. Semmelweis dat hygiënische maatregelen het aantal vrouwen dat stierf in het kraambed sterk naar beneden kon halen. Hij raadde dokters en vroedvrouwen aan de handen te desinfecteren voor elke hulp bij een geboorte. Hij werd erom uitgelachen en gek verklaard … en pas na zijn overlijden ging men inzien dat hij toch gelijk had.

… en daar ontstond onze huidige geneeskunde uit!

Er was dus een tijd dat onvoldoende gezonde voeding en een gebrek aan hygiëne voor de meeste overlijdens zorgden. Het was dan ook een zegen toen medicijnen als penicilline en antibiotica ontdekt werden. Het was tegelijk een zegen dat mensen van zuiver water en een meer gevarieerde voeding konden genieten. Dat heeft gemaakt dat de levensduur van mensen in stijgende lijn ging. Mensen leefden langer én bleven langer gezond.

Daar is onze huidige klassieke geneeskunde groot in geworden. Ze heeft het sterven aan eenvoudige infectieziektes zo goed als uit de wereld geholpen. En inderdaad, ook in landen uit de derde wereld gaat het de goede kant uit, zeker daar waar goede voeding en voldoende hygiëne ingang vinden.

Maar het tij keert …

Sinds de tweede helft van de vorige eeuw is echter een manier van leven ingezet, die leidt tot nieuwe ziektes. Voor het eerst in de geschiedenis kan de jongste generatie er niet van uitgaan langer en gezonder te zullen leven dan hun ouders en grootouders. En dat heeft alles te maken met onze manier van leven.

We eten (veel te) veel, we eten onnatuurlijk voedsel, we eten kant-en-klaar en dus onvoldoende vers. We wonen in goed geïsoleerde en sterk verwarmde ruimtes. Van onvoldoende hygiëne zijn we doorgeslagen in overdreven hygiëne, waardoor we te weinig weerstand opbouwen. Jan Modaal leeft vandaag luxueuzer dan koningen uit vroegere tijden. Obesitas, diabetes, intoleranties en allergieën, dementie, kanker en vele andere welvaartsziektes zijn het gevolg daarvan.

Tegelijk leven we in een wereld waarin alles altijd vlugger en heftiger en meer moet. We kennen geen rust meer, geen echte recuperatie, geen ‘terug-naar-de-bron’. In ons leven is hoe langer hoe minder stilte, hoe langer hoe minder lege tijd en niets doen. We gaan overkop aan de rush waarin we leven. Stress, depressie, burn-out, … zijn het resultaat hiervan.

Nieuwe ziektes vragen een andere aanpak

In de reguliere geneeskunde pakt men de symptomen van deze nieuwe ziektes aan met ‘oude’ medicijnen: antibiotica, ontstekingsremmers, pijn verdovende middelen, cholesterol verlagende middelen, diabetesmedicijnen, chemo- en radiotherapie, … Vaak zie je dat mensen deze medicijnen (te) regelmatig of zelfs blijvend moeten nemen. Dit  laatste toont dat alleen het ziektebeeld onderdrukt wordt, en de kwaal niet werkelijk genezen raakt.

Is het niet logisch dat ziektes die ontstaan door een ontspoorde levensstijl, ook door een verandering van die levensstijl genezen moeten worden? Is het niet logisch dat ziektes die ontstaan door te veel en ongezond eten, aangepakt moeten worden door de voeding in de juiste richting aan te passen? Is het niet logisch dat mensen met stress en depressie en burn-out beter gediend zouden zijn met een ‘terug-naar-de-natuur’ dan met verdovende en onderdrukkende medicijnen?

Deze ‘nieuwe ziektes’ vragen inderdaad om een andere aanpak. Ziektes die ontstaan door een leefstijl te ver van de natuur af, kun je het beste genezen door een terugkeer naar de natuur: gezonde voeding, voldoende beweging – liefst in de vrije natuur -, voldoende échte rust en ontspanning, plezier in de dingen die je doet, het volgen van jouw unieke levensweg.

 

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in. 

 

Een hernia hoeft je geen last te bezorgen!

Wat is een hernia?

discushernia

Je moet je de wervelkolom voorstellen. Dat is een opeenstapeling van wervels, waardoorheen het ruggenmerg loopt. Tussen de botjes van de wervelkolom zit telkens een tussenwervelschijf, die beweeglijkheid geeft aan de wervelkolom. Ter hoogte van de tussenwervelschijven ontstaat ook ruimte voor de aftakkingen van het ruggenmerg: de zenuwen.

De tussenwervelschijven bestaan uit een buitenste omhulsel van taai, vezelig kraakbeen (paars op de tekening). Daar binnenin zit een geleiachtige kern (blauw op de tekening).

Een hernia ontstaat als er een te grote belasting op een tussenwervelschijf komt. Dan kan het gebeuren dat de taaie omhulling scheurt en dat de geleiachtige kern door die scheur naar buiten stulpt. Als die uitstulping gaat drukken op een zenuw, dan ontstaat in eerste instantie pijn en in tweede instantie kan ook uitval van functie optreden.

Pijn en verlammingsverschijnselen dus … naar de benen toe als de hernia zich in de lage rug bevindt, naar de armen toe als de hernia zich in de hals bevindt.

Op zoek naar de oorzaak van de hernia

Willen we iemand van zijn klachten afhelpen, dan is het van belang de oorzaak van die klachten te vinden. Zoek je even mee naar de ware oorzaak van de hernia en dus ook van de klachten?

  • De hernia duwt op de aanzet van de zenuwbaan naar de benen of naar de armen toe, en dat geeft pijn en / of verlammingsverschijnselen.
  • De hernia is een breuk in het taaie deel van een tussenwervelschijf, waardoor de geleiachtige kern uitstulpt.
  • De tussenwervelschijf is gebroken door een te felle druk of spanning op die plek.
  • En die te sterke spanning … is afkomstig van te sterk gespannen spieren!

Dat die spieren zo gespannen staan, heeft ook weer z’n oorzaak, maar dat wordt een individuele zoektocht. Welke bewegingen moet iemand constant of in een kramp of boven zijn krachten of … doen, waardoor de spieren in de (boven- of onder-)rug zich te sterk gaan aanspannen?

Dieptemassage helpt

Met dieptemassage worden te gespannen spieren weer soepel gemaakt. Spieren die gespannen staan, worden korter. Spieren die ontspannen zijn, zijn wat langer. Door de spieren te ontspannen … en dus langer te maken, ontstaat weer meer ruimte tussen de wervels. De druk op de tussenwervelschijven vermindert, waardoor de geleiachtige kern weer naar binnen kan. Dat is wat ‘spontaan herstel’ van een hernia wordt genoemd.

In de rugschool leer je de aangedane plek minder te belasten. Dat doe je door bepaalde bewegingen te vermijden, dat doe je ook door andere spieren dan de meest getroffene te gaan gebruiken. Dieptemassage werkt meer rechtstreeks op de te gespannen spieren in. Door de spieren rondom de hernia weer los te maken, krijgen de zenuwbanen opnieuw de ruimte die ze nodig hebben. Daardoor worden pijn en andere klachten minder.

Helpt dieptemassage altijd? Dat weet ik (nog) niet, ik heb nog niet zoveel ervaring. Maar één ding weet ik wel: als ik voor mezelf de keuze zou moeten maken, dan probeer ik het vast en zeker. Liever een gok met dieptemassage, dan blijvend te leven met pijn of met verlammingsverschijnselen. Liever eerst eens proberen met dit alternatief, dan ineens te beslissen om wervels vast te laten zetten.

En ja, met de weinige ervaring die ik al heb, kan ik je dit al wél vertellen: bij rugpijn en de andere klachten die daaruit voortkomen, helpt dieptemassage écht!

 

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in. 

Op zoek naar psychisch welbevinden

Psychisch lijden, een complex gegeven

Wie zelf last heeft van psychisch lijden of wie wel vaker in contact komt met mensen die daar last van hebben, weten het wel. Psychisch lijden is een complex gegeven. De juiste remedie lijkt niet zomaar voor het grijpen te liggen. Een pilletje of een strategie die vandaag werkt, doet het morgen misschien niet meer.

In de natuurlijke gezondheidszorg is de werkwijze voor elke ziekte dezelfde: zoek de oorzaak van de kwaal en pak die aan en probeer tegelijk het zelfgenezend vermogen van de cliënt een boost te geven.

Het zelfgenezend vermogen van de cliënt een boost geven, dat kunnen we natuurlijk altijd doen. Maar het werkt vanzelfsprekend veel krachtiger als je hem kunt ondersteunen op net die plekken waar hij zwakker staat. En daar komt de zoektocht naar de oorzaak van ook de psychische klachten om het hoekje kijken.

Ik mag antidepressiva slikken zoveel als ik wil, als de klachten hun oorzaak vinden in voedingstekorten waardoor hersenen en zenuwen hun taak niet kunnen vervullen, dan helpt dat niet. Ik mag proberen wat ik wil, als wat dagelijks van mij gevraagd wordt mijn draagkracht overschrijdt, dan word ik ziek. Ik mag zo gezond leven als ik kan, als ik mijn diepste wezen negeer, dan blijft mijn psyche lijden.

Je begrijpt dat vanuit deze optiek psychisch lijden wat meer vraagt dan gewoon maar een pilletje. Je hebt iemand nodig die met je mee kan zoeken naar de oorzaken van je klachten. Want alleen als je de juiste oorzaken aanpakt, kan ook echte genezing volgen.

Het lichaam kan mankeren …

… en psychisch lijden kan een oorzaak vinden in dat niet optimaal functioneren van het lichaam. Wie voortdurend een tekort aan slaap heeft, raakt oververmoeid en kan depressief worden. Wie ongezond eet, belast niet alleen zijn lichaam maar – via hersenen en zenuwen – ook zijn psyche. En het is algemeen geweten dat beweging zoals wandelen of fietsen niet alleen het lichaam een betere conditie geeft, maar ook de mindset verbetert.

Een paar mogelijke oorzaken van dat lichamelijk mankeren wil ik nog even in de verf zetten:

  • We eten al tijdenlang vetarm en we mijden cholesterol als de pest. We zijn er niet magerder op geworden en ook het aantal hart- en vaatziekten is niet gedaald. We zijn er eigenlijk alleen maar zieker op geworden, ook wat betreft de psyche. Dementie, Alzheimer, multiple sclerose, … maar ook depressie, angststoornissen en andere vormen van psychisch lijden zijn toegenomen. Als je weet dat hersenen en zenuwen voor het grootste deel uit (gezonde) vetten bestaan en dat ze cholesterol nodig hebben om te kunnen functioneren, dan begrijp je ook dat vetarme voeding deze ziekten in de hand werkt. Om te overleven en gezond te blijven, hebben we absoluut gezonde vetten nodig!
  • Onze huidige westerse voeding met haar overvloed aan suiker en andere geraffineerde producten, de stress waarin wij dagelijks leven, de toxische stoffen waarmee we veelvuldig in contact komen, … zorgen voor een quasi voortdurende laaggradige ontsteking in onze weefsels. Die voortdurende lichte ontsteking van hersen- en zenuwweefsel kan absoluut mee oorzaak zijn van psychische klachten. Aanpassing van voeding en leefwijze kan dan ook sterke verbetering van psychisch lijden met zich meebrengen.
  • In hetzelfde rijtje verder kan ik noemen alle dingen waar jij allergisch of intolerant voor bent. Dat zijn immers dingen waar jouw immuunsysteem (terecht of onterecht) op reageert. Als jij intolerant bent voor, zeg maar: appel, dan aanziet jouw immuunsysteem bepaalde stoffen uit de appel als ‘gevaarlijk én dus nodig om te bestrijden’. Het hele apparaat van aanvallers en opruimers wordt in actie gezet … in ergens in dat proces wordt lichte ontsteking opgewekt. En die voortdurende lichte ontsteking, zo schreef ik al, kan psychische klachten veroorzaken.

Ondersteuning op emotioneel-mentaal vlak

Klachten van psychisch lijden kunnen ook simpelweg hun oorzaak vinden op het emotioneel-mentale niveau. Als ik denk dat de wereld rondom gevaarlijk is, dan wordt mijn basisemotie vanzelf angst. Als ik ervan uitga dat ik niet voldoe, zal ik me altijd zwak en aarzelend voelen, en ik zal me wellicht vastklampen aan die ander bij wie ik bevestiging zoek.

Voor al deze emotionele en mentale triggers van psychisch lijden kennen wij, consulenten natuurlijke gezondheidszorg, naast gesprek en een luisterend oor ook de Bachbloesems. Dr. Edward Bach ontdekte 38 bloesemremedies die elk bij een welbepaalde gemoedstoestand gebruikt kunnen worden. Het voordeel van de Bachbloesems is dat ze mogen ingenomen worden samen met medicijnen.

Daarnaast zijn er ook kruiden die ingezet kunnen worden. En eigenlijk zijn er twee grote categorieën van kruiden:

  • Je hebt kruiden die de psychische klachten zelf aanpakken. Kruiden dus, die ervoor zorgen dat je minder zenuwachtig bent of dat je beter slaapt of dat depressieve gevoelens minder worden.
  • Daarnaast zijn er ook kruiden die je draagkracht vergroten. We noemen ze ‘adaptogene kruiden’, waarmee we bedoelen dat ze je meer weerbaar maken tegen alles wat op je afkomt.

Ik noem deze kruiden hier niet bij naam, want je experimenteert er beter niet zomaar op eigen houtje mee. Kruiden kunnen bijvoorbeeld de medicatie die je neemt minder werkzaam maken of juist meer. Ze kunnen ook onderling wel of juist niet goed samengaan. Wil je met kruiden aan de slag om je psychische klachten te verzachten, zorg er dan voor dat je je laat begeleiden door iemand die weet wat hij doet.

And last but not least, je levensdoel onder de loep

Ik ben er heilig van overtuigd dat ieder van ons hier op aarde is met een doel. Een levensdoel, een roeping. Diep binnenin leeft een roep, een trekkracht naar wat jij in dit leven dient te verwezenlijken. Of dat levensdoel nu groot of klein is, doet er niet toe. Weet wel dat het past bij jou, en als je dingen doet die in de juiste richting gaan, dan voel jij je gelukkig. Dan leef je op, dan word je enthousiast!

Als je nu, om wat voor reden ook – angst, vlug rijk willen worden, eisen die anderen aan je stellen, … – te ver van je diepste wezen afwijkt, dan word je ongelukkig, dépri, ziek.

Vandaar mijn oproep, aan mezelf, aan jou, aan elke mens op deze wereldbol: ‘Zoek je eigen geluk- dat wat jou drijft in dit leven-, iedereen wordt daar beter van!’

 

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in. 

Goed gewapend de winter door

Jawel, de winter komt er weer aan: koude, grijze en vooral natte dagen, minder zonlicht dan we zouden wensen, en wie weet, misschien dit jaar ook weer wat vorst met rijm en hagel en ijzel en sneeuw. En dus proberen we ons te wapenen: met warmte en gezelligheid in huis, met een dikke jas, handschoenen, een muts en een sjaal als we naar buiten gaan … én met de tips uit dit artikel om verkoudheden, grieptoestanden en andere winterse kwaaltjes te voorkomen of te verhelpen.

Basis van een sterke immuniteit is gezonde voeding!

Willen we een sterke immuniteit, dan is gezonde voeding van het grootste belang. Alleen … wat gezonde voeding is, daar kun je zoveel verschillende klokken over horen luiden, dat het je gaat duizelen. Ik zet even een paar basisprincipes op een rijtje, waardoor je makkelijker voor gezond kunt kiezen:

  • Groenten en fruit, liefst biologisch, vormen de basis van een gezonde voeding. Maak ze vers klaar of gebruik eventueel groenten uit de diepvries. Let er echter wel op dat er geen stoffen aan toegevoegd werden zoals bewaarmiddelen, kleurstoffen, geur- en smaakstoffen, …
  • Als je granen eet, kies dan zoveel mogelijk voor volle granen: volkoren brood en volkoren pasta i.p.v. de witte of lichtbruine varianten, zilvervliesrijst of wilde rijst i.p.v witte rijst, quinoa, gierst, boekweit, …
  • Vermijd geraffineerde suiker zoveel als mogelijk.
  • Kies voor kwaliteitsvlees en -vis: bio, van dieren die buiten mochten komen, puur natuur en dus niet ‘verpakt in paneermeel’ of zoiets. Vermijd ook charcuterie.
  • Maak gebruik van peulvruchten, van noten en zaden en in bescheiden mate ook van zuivel als bron van eiwitten.
  • Durf weer vetten te eten. Gebruik hierbij een gezonde mix van verzadigde vetten (zoals boter, kokosvet en rode palmolie) en onverzadigde vetten (zoals olijfolie, sesamolie, koolzaadolie, lijnzaadolie, walnotenolie, …). Heel belangrijk hierbij is dat je de onverzadige vetten, met uitzonderling van olijfolie, nooit gebruikt om te bakken en te braden. Dan worden ze immers transvetten, en dat zijn pas echt schadelijke vetten.
  • Vermijd transvetten. Transvetten zijn aanwezig in verhitte en / of geharde oliën, kant en klare maaltijden, koekjes, chips, …

Voedingssupplementen om de winter door te komen

Of we goed de winter doorkomen, hangt in grote mate af van onze weerstand, onze immuniteit. Een aantal voedingsstoffen zijn wat dat betreft van belang:

  • Vitamine A en zijn voorloper, bètacaroteen: Bètacaroteen vind je in donkergroene groenten zoals spinazie, andijvie, broccoli, sla, alfalfa, boerenkool, groene kool, groene peper. Je vindt bètacaroteen ook in rode, oranje en gele groenten en vruchten zoals wortelen, zoete aardappel, pompoen, rode pepers, tomaten, papaja, perzik, avocado, abrikozen, … Ook rode palmolie (te vinden in de natuurvoedingswinkel) is een rijke bron van bètacaroteen. Vitamine A vind je in dierlijke voeding: lever (en levertraan), vette vis (zoals haring, heilbot, zalm), eidooier, boter, melk, kaas en room.
  • Vitamine C: wordt ook ascorbinezuur genoemd, een naam die letterlijk vertaald betekent: ‘antischeurbuikzuur’. Vitamine C was immers wat onze zeelieden tekort hadden als ze maanden op zee verbleven en geen verse groenten of fruit konden eten. Daar kregen ze scheurbuik van. Toppers in de voeding van vitamine C zijn de acerolakers, rozenbottels, zwarte en andere bessen, citrusvruchten, aardbeien, meloen, ananas, kiwi, frambozen, rode peper, peterselie, tuinkers, bladgroente zoals veldsla, koolsoorten zoals spruitjes, boerenkool, groene kool, broccoli en bloemkool, rode en groene paprika, tomaten en zelfs aardappelen.
  • Vitamine D: Dit is de vitamine die onze huid zelf aanmaakt als we voldoende in de zon komen, maar dan wel zonder beschermende kledij en zonder antizonnebrandproduct. Als eerste is het dus belangrijk ons op een goede manier aan zonlicht bloot te stellen, dat wil zeggen zonder zonnebrandcrème dagelijks een half uurtje met ontbloot gezicht, handen en armen en ev. ook benen in de zon komen. Daarnaast halen we vitamine D ook uit vette vis (zalm, sardines, makreel, haring, paling, heilbot, tonijn en garnalen), levertraan en visoliën, eierdooier, boter, melk en kaas. Voor mensen zoals wij, die verder van de evenaar af leven, is een goed supplement van vitamine D, dagelijks te nemen, een aanrader.
  • Zink: vinden we in oesters, schelp- en schaaldieren, vis zoals zalm en tonijn, vlees, ei, gerijpte kaas, lever, peulvruchten, biergist, noten en zaden, in het bijzonder pompoenpitten, en in tarwekiemen. Zink speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling en het onderhoud van ons immuunsysteem.
  • Selenium: velen hebben aan dit mineraal een tekort omdat de voedingsbodem waarop onze planten groeien vaak uitgeput is wat betreft selenium. En wat in de grond niet zit, dat kunnen planten niet opnemen … en krijgen wij dus ook niet binnen. Selenium vinden we toch nog in ons voedsel, en wel in orgaanvlees zoals lever, eieren, vis (kabeljauw, oesters), biergist, tarwekiemen, volle granen, knoflook, uien, broccoli, soja, linzen, noten en zaden.
  • Omega 3-vetzuren: deze zijn te vinden groene groenten zoals postelein, peterselie en veldsla, in koudgeperste oliën zoals lijnzaadolie, walnootolie en koolzaadolie, in walnoten, pompoenpitten, noten en natuurlijk ook in vette vis zoals zalm, haring, makreel, sardines, sprot, forel, heilbot en tonijn. Ook wild en vlees van grasgevoederde dieren bevatten omega 3-vetzuren.

Merk je dat je tijdens de winter voortdurend ziek wordt omdat je weerstand het niet haalt, dan is het wellicht aan te raden een of meerdere van deze stoffen via een goed voedingssupplement aan je dieet toe te voegen.

Verder kun je ook denken aan propolistinctuur, aan echinacea, aan katsklauw, aan knoflook, aan spirulina en chlorella. Goede preparaten vind je in de natuurvoedingswinkel.

En als de winterkwaaltjes toch toeslaan, wat dan?

Als je toch ziek wordt, dan is je lichaam eigenlijk al bezig je weer gezond te maken. Ons zelfgenezend vermogen wil ons op dat moment dwingen het eventjes wat kalmer aan te doen. We voelen ons niet zo lekker, en dus kruipen we maar vroeg in bed. We hebben niet echt honger, en dus eten we niet al te veel. We voelen ons wat rillerig, en dus zoeken we de warmte op. Als we de tijd nemen om te luisteren naar wat ons lichaam te vertellen heeft, dan zetten we vanzelf de eerste stappen op weg naar genezing. En bij de kleine kwaaltjes van de winter is dat vaak al genoeg. Na een paar dagen voelen we ons weer goed, beter zelfs eigenlijk dan net voor we ziek werden.

Ik wil dan ook een pleidooi houden om weer te durven ziek zijn. Vaak vraagt ons lichaam alleen maar een beetje tijd om weer op zijn plooi te komen. Wij echter lopen bij het minste naar de dokter, vragen de nodige siropen en pilletjes … en blijven voor de rest maar doordraven. Op die manier duurt het alleen maar langer vooraleer we er weer helemaal bovenop zijn.

Heb jij je al eens afgevraagd  hoe het komt dat in onze huidige Westerse maatschappij, waar we toch van zo’n sterk uitgebouwde gezondheidszorg kunnen genieten, zoveel mensen zo ernstig ziek zijn? Kanker, hart- en vaatziekten, diabetes, stress, vermoeidheidsziekten allerhande, … het zijn haast epidemieën in de Westerse wereld. Hoeveel van onze oudere mensen zijn ook werkelijk gezond? Als je ziet hoeveel medicijnen een doorsnee 60-jarige dagelijks moet slikken, dan kun je je daar toch ernstige vragen bij stellen …

De werkelijke oorzaak hiervan is een onvoldoende functionerende immuniteit. Hoe zou onze immuniteit ook voldoende kunnen functioneren, als ze nooit eens de kans krijgt te bewijzen wat ze waard is. Vaak zijn wij met onze pillen de eigen immuniteit voor, terwijl het eigenlijk de bedoeling is dat we doorheen het overwinnen van kleine ziektes, zoals verkoudheid, keelpijn, griep, … onze immuniteit opbouwen en aanwakkeren.

Ook hier weer een pleidooi dus, om te durven ziek zijn. Alle immuniteit die we door de jaren heen opbouwen via kleine kwaaltjes die we op een natuurlijke manier overwinnen, helpt ons lichaam zichzelf te beschermen tegen de grote beschavingsziektes.

Tips bij verkoudheid

Het woord ‘verkoudheid’ spreekt voor zich: je hebt het koud gehad, te koud wellicht. Misschien was je tegelijk ook nat – van het zweet of van een regenbui die je onverwacht overviel, en dan die wind die je verkleumde tot op het bot – en kreeg je het een hele tijd niet echt meer warm. Je kwam thuis en je rilde nog. Je voeten voelden aan als ijsklompen, niet zomaar weer warm te krijgen. Is het te verwonderen dat daar een verkoudheid van kwam?

Om het doorbreken van een verkoudheid te voorkomen, is het van het grootste belang dat je in zo’n situatie probeert om zo vlug mogelijk weer warm te krijgen:

  • Door droge kleren aan te trekken van zodra je kunt.
  • Door weer warm te worden door beweging, vb. door met je armen om je heen te slaan, door met je voeten op de grond te stampen.
  • Door een warm bad of een warm voetbadje te nemen tot je lichaam van binnenuit weer warm aanvoelt.
  • Door een kersenpitkussentje tegen de koude plekken op je lichaam te leggen.
  • Door een verwarmende thee, zoals gemberthee te drinken.

Ook als de verkoudheid al is doorgebroken, is het goed om je lichaam warm te houden. Je moet in elk geval proberen te vermijden dat je het opnieuw koud krijgt zonder je te kunnen verwarmen. Bij een verkoudheid geldt warmte als een eerste medicijn!

Tips bij een snotneus

Het neusslijmvlies is ontstoken en geïrriteerd. Als gevolg daarvan krijg je een loopneus, een snotneus of een verstopte neus. Het ademen door de neus wordt moeilijk tot zelfs onmogelijk. Dan kun de je volgende remedies uitproberen:

  • Spoel de neus met verdunde Molkosan (1 deel Molkosan op 6 delen water). Molkosan is geconcentreerde melkwei en werkt ontsmettend bij ontstoken slijmvliezen.
  • Je kunt de neus ook spoelen met water waarin wat zout is opgelost.
  • Op te dampen gebruik je kokend water met daarin een druppeltje etherische olie van tijm of eucalyptus.
  • Kun je amper nog ademen door de neus, dan brengt een versnipperde ui verlichting. Plaats je die versnipperde ui naast je bed, dan kun je wellicht de hele nacht door de neus blijven ademen.
  • Wrijf je voetzolen in met een doorgesneden ui en pak je voeten daarna in met watten in de olie gedrenkt en met wollen sokken daar bovenop.
  • Drink thee van tijm en weegbree, met daar wat citroen in en ev. ook de zeste van die (biologische!) citroen.
  • Wrijf je voorhoofd en ev. ook je borst en halssstreek voor het slapengaan in met Tijgerbalsem.

Tips bij hoesten

Hoesten is het gevolg van al dan niet vastzittende slijmen in de keel, de luchtpijp en de kleinere vertakkingen ervan. Bij vastzittende slijmen krijgen we een droge hoest. Bij loskomende slijmen worden de slijmen opgehoest.

  • Rasp rammenas fijn en voeg daar bruine suiker aan toe. Het sap van de rammenas vormt samen met de suiker een goede hoestsiroop.
  • Een andere topper is hier siroop van vlierbessen.
  • Ook hier kan tijgerbalsem verlichting brengen.

Tips bij keelpijn

Ten gevolge van een verkoudheid kan de keel rood en ontstoken zitten. De keel voelt dan rauw en pijnlijk aan. Ook slikken kan erg moeilijk zijn en pijnlijk aanvoelen.

  • Bij een pijnlijke keel is het goed te gorgelen met appelazijn in water aangelengd. In plaats van appelazijn kun je ook frambozenazijn, propolis of Molkosan gebruiken. Ook gorgelen met thee van salie brengt verlichting. Heb je ook koorts, drink dan geen thee van salie, want salie onderdrukt de koorts en dat willen we niet. We willen juist dat de koorts zijn genezende werk verricht.
  • Neem een blad van het wit van prei, snij het open tot een vel en kneus dat vel zodat de werkzame stoffen vrij kunnen komen. Leg het preiblad met de natte binnenkant tegen je keel en doe er een sjaal rond. De werkzame stoffen uit de prei worden op die manier in het bloed opgenomen, want de huid van de keel is heel dun. Laat dit ca. een half uur inwerken. De werking van prei is vrij zacht en toch vermindert de keelpijn sterk.

Tips bij griep

Griep is een virale infectie van de bovenste luchtwegen. Er bestaat geen behandeling tegen griep maar wel tegen de bijhorende klachten zoals koorts, keelpijn, droge hoest, loopneus, stijve en pijnlijke spieren, misselijkheid, slapeloosheid en depressief gevoel. Bij griep bevelen we het volgende aan:

  • Spontaan vasten: gebruik enkele dagen geen voedsel.
  • Hou bedrust.
  • Zweetthee met honing: vlier, linde en goudsbloem. Drink geen saliethee, want deze onderdrukt de koorts. Koorts is bij griep juist een genezende factor, op voorwaarde dat de koorts onder controle blijft (zie hieronder).
  • Drink citroen- en sinaasappelsap aangelengd met heet water, waar een theelepel honing aan toegevoegd is.
  • Bij het eerste gewaarworden van griepklachten kun je grijpen naar het homeopathisch middel Oscillococcinum. Je neemt er de eerste dag 3 dosissen van, de tweede dag 2 en de derde dag nog 1. Oscillococcinum kun je ook nemen ter voorkoming van griep. Je neemt dan maandelijks 1 dosis, de hele winter lang. In periodes dat er griep heerst rondom jou, neem je wekelijks 1 dosis.

Tips bij koorts

Koorts is meer dan een natuurlijk alarmsignaal, het is een mechanisme dat je lichaam in staat van paraatheid brengt op het ogenblik dat schadelijke indringers binnen trachten te komen. Koorts verbrandt de ziekteverwekkers en heeft bijgevolg een genezende werking. Koorts is niet zonder gevaar omdat er oververhitting kan ontstaan. Ideaal als als de koorts tussen 38,5° en 39,5° Celcius blijft. Wordt de koorts hoger, zorg dan voor afkoeling door de warmte via de voeten en de huid af te voeren.

  • Drink een kruidenthee van vlierbloesem, heermoes en vuilboomschors (gelijke delen). Een dergelijke kruidenthee zorgt ervoor dat afvalstoffen uit het lichaam verwijderd worden. Wellicht krijg je hier diarree van … maar dat is juist goed. Je darm is dan vrij voor de afvoer van alle toxische stoffen die het lichaam uit willen.
  • Drink een glas lauw water met daarin een koffielepel natriumsulfaat of magnesiumsulfaat. Dit middel activeert, net als het vorige middel, de ontlasting.
  • Koel bij te hoge koorts (hoger dan 39,5°) het lichaam af met een nat washandje.
  • Draag natte sokken ter afkoeling. Ook azijnsokken zijn een goede remedie.

Voila, wij zijn er klaar voor, we kunnen ons verweren. Laat de winter nu maar komen …

 

Dit artikel maakt deel uit van GEZONDHEID-WIJZER door Hilde Ryckewaert, Consulent Natuurlijke Gezondheidszorg. Wil jij ook tweewekelijks de GEZONDHEID-WIJZER in je mailbox krijgen, vul dan onderstaand formulier in.